Այսպէս է ասում Տէրը. «Ով որ այս պատուիրաններից, փոքրերից անգամ, մի բան ջնջի եւ մարդկանց այդպէս ուսուցանի, երկնքի արքայութեան մէջ փոքր պիտի համարուի. իսկ ով կատարի եւ ուսուցանի, երկնքի արքայութեան մէջ նա մեծ պիտի համարուի» (Մատթեոս 5:19)

Անհատի կրոնը. քրիստոնեությունն ու անհատականությունը

Մարդկային կյանքի ամբողջ ընթացքը հիշեցնում է պայքար. մի դեպքում պայքարում ենք մեկ թիզ հող ավել ունենալու, մյուս դեպքում` մեր իրավունքների, սկզբունքների, պաշտոնի, դիրքի և այլնի համար: Հաճախ պայքարում ենք նաև մեր անարդարությունը արդարություն ներկայացնելու համար, պայքարում ենք կռապաշտության դեմ՝ ինքներս հետևելով կռապաշտությանը:

Ի վերջո, պայքարում ենք մեր անհատականությունը հաստատելու համար: Մարդկային անհատականության թեման որքան էլ քննարկված, ամեն դեպքում կարևոր ու արդիական թեմա է: Կյանքը ցույց է տալիս, որ անկախ տարիքից՝ մարդը կռիվ է տալիս իր անհատականությունը հաստատելու համար: Սակայն շատ հաճախ չի հաջողվում մեր անձի կայացման գործընթացը, որովհետև սխալ ենք հասկանում անհատականություն ասվածը: Մտածում ենք, որ անհատականությունը սեփական կարծիք ունենալը և ուրիշներին պարտադրելն է: Բայց սրանք ոչ մի կապ չունեն անհատականության հետ: Նշված երևույթները կամակորություններ են, որոնց մենք, շատ հաճախ, հետևում ենք կուրորեն: Ավելի շատ խոսում ենք, քան՝ գործում: Վաղուց պիտի համոզվեինք, որ ինչպես հավատքը, այնպես էլ ամեն ինչ գործերով է արդարացվում: Փոխանակ ճառելու՝ ինչպես փոխել աշխարհն ու մեզ, պարզապես պետք է վերցնել ու փոխել:

Աստծո պատկերն ու նմանությունը, որով ստեղծվեց մարդը, վերջինիս անհատականության կարևոր պայմանն է: Աստված մարդուն պատվիրեց փոխել աշխարհը սեփական քրտինքով: Հաց վաստակելը, արարելը, ստեղծագործ կայնքով ապրելը աշխարհը փոխելու աստվածահաճո գործընթաց է: Ընդ որում, քրտինքը բառացի չպետք է հասկանալ: Այն ենթադրում է ջանք ներդնել, արդյունքի հանդեպ հավատ և հույս ունենալ՝ աշխատանքի մեջ ներդնելով սեփական առաքինությունները:

Մարդու դեմքը մարդու անհատականությունն է, իհարկե, փոխաբերական իմաստով: Մարդու անհատականությունն այն միջավայրն է, որն իր մեջ ամփոփում է անձի բարոյական բոլոր արժեքները: Անհատականությունը պայմանավորված է ոչ միայն մարդու պարզ գոյությամբ, այլ՝ Աստծո նկատմամբ ունեցած հավատով: Իսկ հավատք ունենալ՝ նշանակում է պատասխանատվություն կրել, նախաձեռնող լինել, առաջնորդվել բարոյական սկզբունքներով:
Մենք ապրում ենք մի ժամանակաշրջան, երբ մարդկանց հրամցվում է անհատականության որոշակի մոդել, և եթե անձը չի համապատասխանում այդ մոդելին, ապա նրան սկսում են հալածել՝ խտրական վերաբերմունքի արժանացնելով:

Եվրոպայում բավականին արդիական է մարդասիրության գաղափարը: Բայց այս մարդասիրության հիմքում ընկած է մարդը, ինչը կռապաշտության դրսևորում է: Բոլորովին չնվազեցնելով մարդու իրական արժեքը՝ նշենք, որ քրիստոնեական մարդասիրության հիմքում պետք է՝ ընկած լինի աստվածամարդը՝ Քրիստոս, որտեղ Աստված և մարդ հանդես են գալիս միասին: Որովետև մարդու իրական անհատականությունը Աստծո ու մարդու միության մեջ է: Բայց անհատականության մերօրյա պատկերացումներն այլ են. համաձայն դրանց, լինել անհատականություն նշանակում է՝ ունենալ և իշխել: Քրիստոնեական արժեհամակարգը առաջարակում է պարզապես լինել, գոյություն ունենալ:
Եթե մարդը չկա, նրա ունենալն էլ իմաստ չունի: Բնական է, խոսքը ֆիզիկական գոյության մասին չէ միայն:

Երբ մարդն ընտրում է ունենալու, տիրելու և իշխելու ճանապարհը՝ նա ընտրում է կարիքի, աղքատության ուղին: Երբ մարդն ընտրում է, իբրև անհատականություն, լինելու ճանապարհը, այն արդեն ազատության ու արդարության ճանապարհն է:

Քրիստոս ասում է՝ երանի հոգով աղքատներին: Մենք գիտենք, որ Աստված մարդուն տվեց ամեն ինչ, մարդը հարուստ է իր բանականությամբ, ազատությամբ, ստեղծագործելու կարողությամբ, շնորհներով, ապա՝ ինչու՞ երանի հոգով աղքատներին: Որովհետև, երբ Աստված մարդուն «հարուստ» ստեղծեց՝ տվեց զանազան հնարավորություններ, տվեց մի ամբողջ տիեզերք իր մեջ ամփոփող հոգի, մարդը որոշեց ինքնահաստատվել՝ այդ ամենը սեփականացնելով: Իրականում նա ոչ թե սեփական անհատականությունը կերտեց, այլ ստեղծեց անհատականության որոշակի չափորոշիչներ՝ բոլորին դնելով որոշակի սահմանների մեջ:

Երբ Աստված մարդուն ասաց՝ երեսիդ քրիտքով պիտի փոխես աշխարհը, մարդը հասկացավ, որ նախ՝ պետք է փոխվի ինքը: Աղքատության գիտակցումը մեզ հիշեցնում է, որ ունենալ բանականություն, հոգի, ազատություն դեռ բավական չեն, կարևոր է թե ինչպես ենք մենք դրանք կիրառում:

Քրիստոնեությունը անհատականության կրոն է: Քրիստոս մի ամբողջ մարդկության համար չէ, որ եկավ աշխարհ, այլ՝ կոնկրետ մարդու, անհատի համար: Որովհետև մարդը, որպես անհատականություն, եզակի է, միակն է: Մարդը հասարակության անդամ է այնքանով, որքանով նա անհատականություն է:

Ոչ ոք պարտավոր չէ նման լինել իր կողքինին. մարդը իրավունք ունի որոշումներ կայացնելու և իր արած քայլերի համար պատասխանատու լինելու: Սա է իրականում մարդկային անհատականությունը, Աստծո պատկերով ստեղծված լինելու լավագույն դրսևորումը: Մարդը ծնված է ազատ՝ ստեղծագործ ու երջանիկ կյանքով ապրելու համար և այդպիսով հաստատելու իր անհատականությունը:

Քրիստոնեությունը հատուկ է շեշտում մարդու անհատականության հարցը, որովհետև կարևորում է վերջինիս փրկությունը: Որպեսզի մարդը փրկության հասնի՝ պետք է հաստատվի իբրև անհատականություն: Պետք է հասկանանք, որ մարդը կարող է շատ պակասություններ ունենալ, բայց լինել անհատականություն, խոսել սեփական ձայնով, հանդես գալ իրական պատկերով, չկեղծել սեփական անձը:

Հիշենք «Անառակ որդու» առակը. կրտսեր որդին գնաց օտար աշխարհ՝ ինքնահաստատվելու: Բայց հորից, հայրական տնից հեռու լինելով միայն հասկացավ, որ իր անհատականությունն աղճատվել է: Նույնը մեր դեպքում. որքան մենք հեռանում ենք Աստծուց, այնքան կորցնում ենք մեր անհատականությունը:

Պետք է անկեղծ լինել ու հստակ գիտակցել, որ միայն Աստծո օրհնությամբ մենք կարող ենք մեր քրտինքը հողին խառնել ու փոխել աշխարհը:

Տեր Եսայի քհն. Արթենյան