Այսպէս է ասում Տէրը. «Այլ դու երբ աղօթես, մտի՛ր քո սենեակը, փակի՛ր քո դռները եւ ծածո՛ւկ աղօթիր քո Հօրը, եւ քո Հայրը, որ տեսնում է, ինչ որ ծածուկ է, կը հատուցի քեզ յայտնապէս» (Ղուկ. 11:4)

«Հակոբ Կոջոյան»

Գեղանկարիչ, մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ

Ծնվել է 1883թ. դեկտեմբերի 15-ին Ախալցխայում: Սովորել է Վլադիկավկազի քաղաքային վարժարանում: 1900թ. ավարտել է վարժարանը, մեկնել Մոսկվա և 1900-1901թթ. աշակերտել ոսկերիչ-փորագրիչ Պրուսովին:

1905-1907թթ. Հ.Կոջոյանը սովորել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում, ապա երկու տարի ապրել Փարիզում:

1909թ. վերադարձել է Վլադիկավկազ և զորակոչվել բանակ: 1912-1914թթ. աշխատել է Մոսկվայում: Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կրկին զորակոչվել է բանակ:

1918թ. Հ.Կոջոյանը հաստատվել է Հայաստանում և նույն թվականին Ն.Մառի հնագիտական արշավախմբի հետ մասնակցել Անիի պեղումներին: Հայոց մայրաքաղաքում անցկացրած օրերի տպավորությունները հետագայում արտահայտվել են նրա «Անիի ավերակները» (1919) նկարում: 1920թ. հուլիսին Հ.Կոջոյանը ճարտարապետ Ալ.Թամանյանի նախագծով ստեղծել է Հայաստանի Հանրապետության զինանշանը:

1921թ. փետրվարյան ապստամբության պարտությունից հետո Հ.Կոջոյանը հեռացել է Պարսկաստան և հաստատվել Թավրիզում: 1922թ. Խորհրդային Հայաստանի կառավարության հրավերով նկարիչը վերադարձել է Երևան:

Ճարտարապետ Կ.Հալաբյանի և նկարիչ Ս.Առաքելյանի հետ Հ.Կոջոյանն աշխատել է ռուսաստանյան հեռագրական գործակալության հայկական բաժանմունքի (ԱրմԿավՌՕՍՏԱ) արվեստանոցում, թողարկել ագիտացիոն պլակատներ և ծաղրանկարներ: 1923թ. նկարչի աշխատանքը Մոսկվայում արժանացել է առաջին կարգի դիպլոմի:

1924-1930թթ. Հ.Կոջոյանը ԵՊՀ տեխնիկական ֆակուլտետում ապագա ճարտարապետներին դասավանդել է նկարչություն, իսկ 1930-ից շարունակել է աշխատանքը նորաստեղծ ԵՐՊԻ-ում:

1925թ. նա մի շարք նշանավոր նկարիչների հետ իրականացրել է «Խորհրդային Հայաստանի հինգ տարին» ժողովածուի ձևավորումը, մասնակցել ՀԽՍՀ պետական զինանշանի էսքիզների ցուցահանդեսին:

1920-ականներին նրա ստեղծած նշանավոր գործերից է «Սասունցի Դավիթ» գրաֆիկական աշխատանքը: Հետագայում ևս շարունակել է ստեղծագործել գրքային գրաֆիկայի ասպարեզում. 1925թ. նկարազարդել է Ստ.Զորյանի «Հազարան բլբուլ» հեքիաթը, առաջին մանկական պատկերազարդ հրատարակությունները` Հ.Թումանյանի «Գիքորը» և «Տերն ու ծառան», 1933թ.` Ե.Չարենցի «Գիրք ճանապարհին» ու Ա.Բակունցի «Սև ցելերի սերմնացանը», 1934թ.` Մ.Գորկու «Բանաստեղծություններ և լեգենդներ» ժողովածուն և այլն: Նրա նկարազարդումները 1934թ. ներկայացվել են խորհրդային գրողների առաջին համագումարի առթիվ Մոսկվայում բացված ցուցահանդեսում` նկարչին բերելով լայն ճանաչում: Այդ շրջանում նրա գործերը ներկայացվել են խորհրդային գրաֆիկայի միջազգային մի շարք ցուցահանդեսներում (Լոնդոն, Ֆիլադելֆիա, Դանցիգ):

1939թ. Հ.Կոջոյանը մասնակցել է Մոսկվայում բացված հայկական արվեստի տասնօրյակի ցուցահանդեսին և պարգևատրվել Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով: 1941թ. նա ստեղծել է Հ. Ստեփանյանի «Սասունցի Դավիթ» օպերայի դեկորացիաների էսքիզները: 1945թ. նա նկարազարդել է ՍայաթՆովայի խաղերի ժողովածուն: 1945-1954թթ. դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտում:

1954թ. և 1958թ. Երևանում, 1959թ. Թբիլիսիում, Բաքվում, Մոսկվայում, Լենինգրադում, 1982թ. Սոֆիայում և Պլովդիվում կազմակերպվել են նրա ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսներ: Հ.Կոջոյանի վերջին տարիների լավագույն ստեղծագործություններից են Հ.Թումանյանի «Փարվանա» լեգենդի նկարազարդումները:

Հ.Կոջոյանը վախճանվել է 1959թ. ապրիլի 24-ին Երևանում:

Հ.Կոջոյանի ստեղծագործությունները պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Սանկտ Պետերբուգի ռուսական թանգարանում, Մոսկվայի` Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարանում, Կիևի ռուսական արվեստի թանգարանում և նկարչի` 1973թ. Երևանում ստեղծված տուն-թանգարանում:

Աղբյուր՝ ysu.am

Սասունցի Դավիթ

Սասունցի Դավիթ (էսքիզ)

«Հազարան բլբուլ» հեքիաթի պատկերազարդումներից

«Ճաշարան Թավրիզում» (1922 թ.)

«Հայկական մունետիկ» (1921 թ.)

Քնած պարսկուհին