Այսպէս է ասում Տէրը. «Այլ դու երբ աղօթես, մտի՛ր քո սենեակը, փակի՛ր քո դռները եւ ծածո՛ւկ աղօթիր քո Հօրը, եւ քո Հայրը, որ տեսնում է, ինչ որ ծածուկ է, կը հատուցի քեզ յայտնապէս» (Ղուկ. 11:4)

Անանիա Նարեկացի. Ավետարանական խոսք և խրատ

Արդ, ամեն առաքինություն, որ մարդ ստանում է, հանգստություն է բերում նախ մարմնին, հետո՝ հոգուն: Եթե ջանաս և սիրես ընկերոջդ, նա էլ քեզ կսիրի և բարիքներ կանի, ինչը քեզ ուրախություն և հանգստություն կբերի: Իսկ եթե ընկերոջդ ատես, նեղես նրան կամ նրանից բամբասես, ապա նա էլ քեզ կատի, չարիք կանի և կնեղի:

Դարձյալ, եթե ջանաս և աշխատեցնես մարմինդ, այս դեպքում էլ այն քեզ կգոհացնի, քանզի կոփված կլինի: Եվ երբ նեղության հանդիպես, մարմինդ կոփված կլինի և կհամբերի: Իսկ ով մտքում հանգիստ է և անջանասեր, նրան առաքյալն է պարսավում` ասելով. «Կենդանու հեշտասերն ու փափկասերը մեռած է» (հմմտ. Ա Տիմոթ. Ե 6): Իսկ եթե պահք պահես և քչով բավարարվես, դա ևս ջանք է, որից կշահի մարմինդ, ապա հոգիդ, և հանգստանալն այն է, որ միտքդ ուրախ կլինի, կհուսաս և վարձ կակնկալես:

Պահքից ողորմությունն է ծնվում, քանի որ, երբ դու քչով ես բավարարվում, ապա մնացածը տալիս ես կարիքավորներին: Իսկ երբ դու քեզ փափկասիրության և շատակերության ես հանձնում, ապա քեզ մոտ ոչինչ չի ավելանա, որ ողորմություն անես, այլև ուրիշներինն էլ կհափշտակես և կուտես: Տեսնո՞ւմ ես, որ պահքից հանգստանում են հոգիդ և մարմինդ:

Եթե եղբորդ հանցանքները ներես, այս դեպքում ևս հանգիստ կլինես, և տրտմությունդ կանցնի, իսկ եթե եղբորդ հանցանքները չներես, կտանջվես, քանի որ միտքդ խռովված կլինի, և եղբորդ թշնամի կլինես, և նա էլ քեզ կկասկածի, թե միգուցե դատապարտես իրեն: Եվ այս թշնամությանը շատ մեղադրանքներ և տեսակ-տեսակ տրտմություններ են խառնվում նախքան այն, որ աստվածային խիղճը սկսում է տանջել միտքդ, քանի որ Տերն ասաց. «Իսկ եթե դուք մարդկանց չներեք իրենց հանցանքները, ձեր Հայրն էլ ձեզ չի ների ձեր հանցանքները» (Մատթ. Զ 15):

Իսկ եթե պոռնկության մեղքը գործես, ապա նախքան հանդերձյալն այստեղ իսկ կչարչարվես մարմնով և հոգով, քանի որ միտքդ որքան ցանկության մեջ լինի, քեզ կտանջի մեղքի կարոտը: Եվ երբ հնազանդվես մեղքին և կատարես քո կամքը, թեպետ և հեշտություն կլինի, սակայն չարչարանքն ավելի շատ կլինի, քան հանգիստը, քանզի խիղճը կտանջի միտքդ, մարդկանցից կպարսավվես, պոռնկության մեղքի համար իրեր կծախվեն և ջանքեր կթափվեն, շատ այլ փորձանքներ` դեղատվության և վիժեցնելու կասկածներ կլինեն: Ինչպես Տերն ասաց. «Ամեն ոք, որ մեղք է գործում, մեղքին ծառա է» (Հովհ. Ը. 34), և առաքյալն ասում է. «Չգիտեք, թե ում համար, որ դուք ձեզ ծառայության մեջ եք դնում հնազանդության համար, ծառա եք, ում որ հնազանդվում եք. եթե մեղքին` մահվան է տանում, իսկ եթե Աստծո հնազանդությանը` արդարության» (Հռոմ. Զ 16):

Պարզ է, որ ով ծառա է, ազատ չէ և չի կարող հանգիստ լինել, քանի որ ծառան ստիպված է անընդհատ ոտքի վրա լինել և հարգել իր տիրոջը: Իսկ եթե հոգնի և հանգստանա, ապա վեր կհանեն և կստիպեն ծառայել: Այսպես և ով մեղքին է ծառա, իր ախտին է ծառայում և անընդհատ, որպես դառնացած ստրուկ, ծառայության մեջ է: Սրա համար է առաքյալն ասում. «Արդ, մեղքից ազատագրվածներդ ծառայեցե՛ք արդարության և կունենաք սրբության պտուղներ» (հմմտ. Հռոմ. Զ 18):

Արդ, այս և այլ բազմապատիկ նեղություններ ու հոգնություններ են հասնում մարդուն՝ մեղքին ենթարկվելու պատճառով: Իսկ երբ սրբությամբ և կուսությամբ ապրես, ապա այստեղ իսկ, քանի դեռ մարմնում ես, ուրախ կլինես, միտքդ կզվարճանա, վարձք կակնկալես, ոչ ոք քեզ չի կասկածի և միտքը ցանկության մեջ չի լինի, և այն իրերը, որ մեղանչելու համար պիտի վաճառեիր, դրանք կարիքավորներին կտաս, և այն ջանքերը, որ սին և անշահ մեղքի համար պիտի վատնեիր, հոգուդ համար կօգտագործես և ուրախ կլինես: Ինչպես առաքյալն է ասում. «Իբրև թե տրտմածներ, բայց և շարունակ ուրախ ենք, իբրև թե տնանկներ, բայց և շատերին ենք հարստացնում, իբրև թե ոչինչ չունենք, բայց ունենք ամեն ինչ» (Բ. Կորնթ. Զ 10), նաև` «Հույսով ուրախացեք» (Հռոմ. ԺԲ 12):

Արդ, այս ամենը` աստվածային պատվիրանները, նրա համար ասացինք, որ թեպետ և դժվար է պահելը, սակայն այստեղ իսկ հոգիդ ուրախ է լինում: Եվ ինչն է ավելի մեծ, քան այն, երբ առաքինությունից ուրախություն է լինում, քանի որ Աստված ամեն ինչից մեծ է, իսկ Նրա արքայությունը զարմանահրաշ է, քան երկրավոր վայելքները: Այսպիսին է և այն շնորհից եկող ուրախությունը, որ աղքատասիրության առաքինությունն է, և Աստված է դրոշմում մարդու հոգում: Չկա համեմատելի որևէ այլ առաքինություն, քան այն, երբ գութը տանում է դեպի Աստված, և նորոգվում է հոգին:

Օրինակ, վարձկանը, երբ օրը մթնում է և մերձենում է երեկոն, ուրախ է լինում, քանի որ աշխատանքից կհանգստանա: Այսպես և նա, ով հանուն աստվածային պատվիրանի արհամարհում է երկրավորը, այդ ժամանակ ուրախ է լինում, քանի որ երկրավորից երկինք է փոխվելու, ինչպես որ Դավիթ մարգարեն է ասում. «Երբ պիտի գամ ու երևամ Աստծո առաջ» (Սաղմ. ԽԱ 3):

Արդ, բարի գործերը թեպետ և հոգնությամբ են լինում, սակայն այստեղ իսկ մարմնին մեծ հանգստությունեն բերում: Սրա համար է Տերն ասում. «Ով իմ ետևից է գալիս և իմ կամքը կատարում, հարյուրապատիկ պիտի ստանա և հավիտենական կյանքը պիտի ժառանգի» (հմմտ. Մատթ. ԺԹ 28-29), և առաքյալն ասում է. «Իբրև թե ոչինչ չունենք, բայց ունենք ամեն ինչ» (Բ Կորնթ. Զ 10), նաև` «Ուր որ Տիրոջ Հոգին է, այնտեղ ազատություն է» (Բ Կորնթ Գ 17):

Իսկ մեղքի ճանապարհը, թեպետ և ժամանակավորապես հեշտ է թվում, սակայն մեծ հոգս է, քանի որ մեղքի համար քիչ չեն վճարում, այլ` ցանկությամբ, հոգով և աշխատությամբ, սպանությամբ, պոռնկությամբ և ընչասիրությամբ, ինչպես Տերն ասաց. «Ամեն ոք, որ մեղք է գործում, մեղքին ծառա է» (Հովհ Ը 34): Ա՜խ, անօգուտ և անիմաստ ծառայություն, ինչպես Սողոմոնն է ասում. «Գինեմոլն ու բոզարածը պիտի աղքատանան, և քնի մեջ թմրած ամեն մարդ պիտի քրջոտ հանդերձ հագնի» (Առակ. ԻԳ 21): Եվ մտքով մեղանչելն ավելի շատ է տանջում. նախ, մարմնում է ատելություն, իսկ հետո հոգում է ատելություն, նախանձ, վրեժխնդրություն, բարկություն, հպարտություն:

Սրա համար է Աստված սահմանել, որ արդարության ճանապարհն ուրախություն է և խաղաղություն, և մեղքի ճանապարհը տրտմություն է և ալեկոծություն: Ուստի մարդը չի կարող պատճառաբանել և ասել, թե սխալ ճանապարհը ամբողջովին ուրախություն և հանգստություն է, դրա համար գնացի դրանով, և չի կարող պատճառաբանել և ասել, թե Արդարության ճանապարհը ամբողջովին անհանգիստ էր, դրա համար չկարողացա գնալ դրանով:

Հոգևոր ճանապարհն է խաղաղություն, ինչպես վկայում է մարգարեն. «Քո օրենքը սիրողները մեծ խաղաղության մեջ են, և նրանց համար չկա գայթակղություն» (Սաղմ. ՃԺԸ 165), նաև Սողոմոնն է ասում. «Լավ է մի պատառ համով հացը խաղաղությամբ, քան միս ու բարիքով լի տունը թշնամությամբ» (Առակ ԺԷ 1): Իսկ մեղքի ճանապարհի մասին մարգարեն ասում է. «Իսկ անօրենները պիտի ծփան ծովի նման և հանգիստ չգտնեն» (Եսայի ԾԷ 20), նաև` «Ամբարիշտների համար խաղաղություն չկա» (Եսայի ԾԷ 20):

Օրինակ, նավը լողում է ծովում ընդդեմ կուտակված ալիքների և սաստիկ հողմի, իսկ նավավարը ամեն կողմից զգուշանում է: Եթե չափից ավելի բեռ վերցրած լինի, ապա նավը կընկղմվի և բեռից դատարկված` հողմերի կողմից կքշվի, եթե մի փոքրիկ անցք լինի, որ ջուրը կարողանա ներս մտնել, ապա նավը կխորտակվի: Արդ, ըստ այս օրինակի՝ ծովն աշխարհն է, հողմերը և ալիքները մարդկային փորձություններն են և սատանայի պատրաքները, նավավարը կամքը և միտքն են: Այսպիսով, պետք է ամեն կողմից զգուշանալ, ինչպես առաքյալն է ասում. «Աստծո սպառազինությունը հագեք, որպեսզի կարողանաք ընդդիմանալ սատանայի հնարանքներին» (Եփես. Զ 11):

Եվ թո´ղ փրկի մեզ Տեր Աստված և արժանի անի կատարել իր կամքը, և Նրան փառք և երկրպագություն, հավիտյանս. ամէն:

(Բնագիրը` «Մատենագիրք Հայոց» - ի)
Գրաբարից փոխադրեց` Լուսինե Թումանյանը
Աղբյուր՝ Qahana.am