Այսպէս է ասում Տէրը. «Բայց պիղծ բաներից եւ սնոտի խօսքերից հեռո՛ւ մնա, քանի որ դրանց անձնատուր եղողները աւելի ու աւելի առաջ են գնում ամբարշտութիւնների մէջ, եւ նրանց խօսքերը քաղցկեղի նման ճարակ են գտնում» (Տիմոթեոս 2:16)

Ինքնաճանաչում. Անձ և անհատ

Մարդկային պատմության ամբողջ ընթացքում միշտ փորձ է արվել ճանաչելու սեփական «ես»-ը՝ ստանալով տարբեր մեկնաբանություններ ու ձևակերպումներ: Որպեսզի ճանաչենք «ես»-ը, պիտի փորձենք դիտարկել մարդկային «ես»-ի երկու կարևոր դրսևորումներ` անհատ և անձ:

Նախ փորձենք հասկանալ, թե ինչ է անհատը կամ մարդկային անհատականությունը: Այստեղ կարևոր է հասկանալ, որ անհատը կամ անհատականությունը տրոհման վերջին սահմանն է: Անհատից այն կողմ ավելին տրոհել հնարավոր չէ, եթե փորձենք տրոհել անհատին, կխախտվի մարդկային էության ամբողջականությունը:

Մենք կարող ենք տրոհել ազգը, հասարակությունը, ընտանիքը, ընկերությունը: Տրոհելով հասնում ենք մի սահմանի, որը անհատն է որպես միավոր, և եթե փորձենք շարունակել ու ավելի տրոհել, ապա արդյունքում կունենանք անշունչ մի իրականություն:

Երբ փորձում ենք բնորոշել անհատին, տալիս ենք ընդհանուր որակումներ: Օրինակ` նշում ենք արտաքինը, տեսքը, մաշկի գույնը, մազերի գույնը, ձայնը, հասակը: Որպեսզի տարբերենք մեկ անհատին մյուսից, հաճախ օգտագործում ենք հակադրության մեթոդը: Իսկ հակադրությունը ենթադրում է հեռավորությունը, որը կա անհատների միջև: Սա այն հակադրությունն է, որ ոչ միայն խախտում է ներդաշնակությունը, այլև առաջացնում է ինքնահաստատման անհրաժեշտություն:

Թե՛ հոգեբանորեն, թե՛ հոգևոր իմաստով անհատին հատուկ է ինքնադրսևորումը: Երբ հայտնվում ենք ինչ-որ միջավայրում և չենք ուզում անտեսված կամ մերժված լինել, փորձում ենք ինքնահաստատվել՝ ճնշմանը հակադրվելով, ինչն ավելի սրում է մարդկային հարաբերությունները և պատճառ է դառնում քայքայման. սկսում ենք տրոհել դիմացինի անհատականությունը, մերժել դիմացինին:

Անձի հիմքը սուրբգրային է, անձը տարբերվում է անհատից նրանով, որ անձը չի բաժանվում և տրոհել հնարավոր չէ: Անձի ճանաչողության պրոցեսում չի գործում հակադրության մեթոդը: Անձի ինքնահաստատման պարագայում կրկին բացառվում է հակադրությունը, քանի որ անձը ինքնին անկրկնելի է և եզակի:

Անհատի մասին խոսելիս, եթե ընդունենք, որ կարող են լինել մարդիկ, ովքեր ընդհանուր որակումներով` մաշկի գույնով, ձայնով կամ արտաքինով, իրար նման են, ապա անձի պարագայում մարդը անկրկնելի է, իր նմանը չունի, և այս մասին վկայում է Հայտնության գիրքը (2:17), որտեղ գրված է, որ երկնքի արքայության մեջ յուրաքանչյուրին կտրվի քար, որի վրա գրված է մարդու նոր անունը, որը գիտի միայն Աստված և նա, ում տրվում է: Այս անունը տարբերվում է այսօրվա մեր անուններից, որոնք շատ հաճախ պատահական տրվող անուններ են և շատ հաճախ նաև ծնվում են հակադրության արդյունքում: Բայց այդ նոր անունը պատահական չէ, այն համապատասխան է հենց այն անձին, ում տրվում է, անձը ճանաչվելու է այդ անվամբ: Եվ եթե պատկերավոր ասելու լինենք, ապա դա այն անունն է, որով Աստված կանչում է յուրաքանչյուր անձի անգոյությունից գոյության, և այդ անունը մեզանից յուրաքանչյուրին կապում է Աստծո հետ:

Մարդն՝ իբրև անձ, անկրկնելի է, անհամեմատելի և անհակադրելի, ուստի ամեն մարդու կապը և հարաբերությունը Աստծո հետ նույնպես անկրկնելի է: Իսկ մենք մեր «ես»-ի ճանաչման պրոցեսի մեջ փոխարենը լինելու ներդաշնակ, անկրկնելի և չհակադրվող փորձում ենք ճանաչել անձը անհատականության մեղավոր ու սխալ հակադրության և ինքնահաստատման միջոցով:

Սուրբ Գիրքը մեզ տալիս է կատարյալ անձի և կատարյալ էության պատկերը Աստծո մեջ և սովորեցնում է ճանաչել անձը` մերժելով հակադրությունն ու բաժանումը:

Եսայի քհն. Արթենյան

Աղբյուր՝ Qahana.am