Այսպէս է ասում Տէրը. «Քանզի այն անձը, ով փնտռում եւ ճշմարտութեամբ ապաւինում է նրան, բարի է եւ Տիրոջ փրկութեամբ հանգստութիւն կը գտնի» (Ողբ 3:26)

Սիրանույշ Օհանյան․ Օձի ժամանակը

Յոթ երկինքների և յոթ անդունդների կենտրոնում մի ծառ էր աճում:

Պոետը չմաշվող նյութից հանդերձանք պատրաստեց և ճամփա ընկավ՝ որոնելու ճշմարտությունը:

Քայլեց այնքան, որ մաշվեցին օրերն ու ամիսները, տարվա եղանակները ձանձրացնող երգի կրկնություն դարձան:

Քայքայվեցին հագուստն ու կոշիկները: Մերկ ու բոկոտն էր արդեն, երբ տեսավ ծառը:

Քաղցած էր: Ծառի պտուղը ոսկեփայլ-ծանր էր, թովիչ հյութալիությամբ լեցուն:

Պոետը անհոդաբաշխ աղաղակներով մագլցեց ծառի վրա, օրհնեց պտուղը և կերավ: Երկար կերավ, մինչև աչքը տերևներից բացի ուրիշ ոչինչ չորսաց ճյուղերին: Քաղցի զգացումը չանցավ, սակայն ուռեց հղի կնոջ պես: Պառկեց ստվերում և քնեց: Երազ չտեսավ:

Երբ արթնացավ, Օձը ժպտալով իրեն էր նայում:

Պոետը վեր թռավ:

- Մի՛ վախեցիր,- ասաց Օձը, - թունավորներից չեմ:

- Ի՞նչ ես անում այստեղ, - վախը թաքցնելու համար զայրույթ կեղծեց Պոետը:

- Ես այստեղ ապրում եմ: Իսկ դու ի՞նչ ես անում:

- Ես փնտրում եմ ճշմարտությունը, - անակնկալից ապշած՝ ինքն իրեն մատնեց Պոետը:

- Ա…, - ծոր տվեց Օձը: - Դու Պոետն ես: Բարի գալուստ ճշմարտության կենտրոն:

- Ի՞նչ իմացար՝ ես ով եմ: Ի՞նչ կենտրոն:

- Ճանաչեցի քեզ հագուստից և խոսքերից: Ես ցույց կտամ ճշմարտության դուռը: Ահա՛, - Օձը լեզվով ցույց տվեց ծառի բունը:

Պոետը նայեց և նեղլիկ փչակ տեսավ:

- Խաբում ես,- ասաց նա,- սա սկզբում չկար:

- Սկզբում դու քաղցած էիր, - առարկեց Օձը, - և ուտելու մասին էիր մտածում: Երբ մարդիկ քաղց են զգում, ուտելիքից բացի ոչինչ չեն տեսնում:

- Պոետը շփոթվեց: «Նա լավ հոգեբան է, - առկայծեց նրա մտքում: - Ճիշտ է ասում:»

- Ուզո՞ւմ ես տեսնել ճշմարտությունը, որն այդքան փնտրում էիր: Դեմ առ դեմ հանդիպել նրան: Միայն դու և նա:

Տիրանալ նրան:

«Այս Օձը երևի ճիշտ է ասում, - մտածեց Պոետը, - նրա ձայնը ո՛չ քաղցրանուշ է, ո՛չ նենգ կամ կեղծավոր, ո՛չ համոզիչ:

Ավելի շուտ՝ ձանձրացած և անտարբեր: Դա՛ է ինձ համոզում:

Պոետը կրկին նայեց փչակին: Այս անգամ այն պակաս նեղ թվաց:

- Եթե մի քիչ նեղություն տաս քեզ, մարմինդ գալարելով կանցնես:

«Կորցնելու ի՞նչ ունեմ, - մտածեց Պոետը, - այսքան թափառեցի, օձեր շատ տեսա, սակայն ճշմարտության մասին բարբառող օձ չտեսա: Երևի իսկապես Նա է:»

Պոետը պառկեց և գլուխը ընդհուպ մոտեցրեց փչակի մուտքին:

- Շատ նիհար ես, - նկատեց Օձը: - Երևի երկար ես փնտրել: Դժվարը գլուխդ է. եթե գլուխդ անցկացնես, հեշտությամբ կմտնես: Ուսերդ կանցնեն:

Պոետը գլուխը առաջ մղեց: Ծառը աքցանեց գլուխը, քերծեց: Հպարտորեն կրճտացնելով ատամները՝ Պոետը ձգեց ինքն իրեն և ականջները թողնելով դրսում՝ ժպտացող Օձի կողքին, գալարվելով քարշ տվեց ոտքերը:

Չկարողանալով զսպել ոռնոցը՝ նա ոտքի կանգնեց և անմիջապես էլ մոռացավ ցավի մասին: Նրա առջև կանգնած էր մերկությամբ կուրացնող մարդկային արարած:

Պոետը երկար-երկար նայում էր: Նրա հոգին մերթ տանջվում էր այրող ամոթից, մերթ հարբում սքանչելի գեղեցկությամբ: Պոետի առջև ինքն էր, իր եղկելի մերկությունը, իր հրեշտակային մերկությունը:

Երբ ընտելացավ հակասական ապրումների հաջորդականությանը, ձեռքը մեկնեց առաջ: Կետ առ կետ շոշափեց ինքն իրեն: Հայելին արձագանքում էր նրա ամենաչնչին շարժմանը:

Պոետը պտտվեց փչակում, և ինչ դիրքով էլ կանգնեց՝ ճիշտ իր առջև հայտնվեց ինքը՝ հուզիչ ու կեղեքող մերկությամբ:

Նա դուրս եկավ փչակից՝ չնկատելով, որ ուղղաձիգ և առանց ցավի հաղթահարեց շեմը, և անհամբերությունից քիչ մնաց տրորեր անվրդով ննջող Օձին:

Օձը մի կողմ քաշվեց և անթարթ աչքերը հառեց նրան:

- Ես գտա ճշմարտությունը, - ասաց Պոետը:

Օձը լռում էր:

Պոետը բառերից վարագույրներ հյուսեց և կախեց փչակի ներսում՝ քողածածկելով հայելի-մերկությունը:

Օձը հանձն առավ հսկել:

Պոետը մեկնեց:

Հետո եկավ ընթերցողը: Նա ճշմարտություն էր փնտրում:

Ներողամիտ ժպիտով զրուցեց օձի հետ, ձևացրեց, թե չի ճանաչում նրան, ապա մտավ փչակ ու պոկեց բառերի վարագույրը: Նա երկար կանգնեց հայելու առաջ՝ անկարող աչքը կտրելու տեսածից, և հոգին մերթ այրող ամոթ էր դառնում, մերթ սքանչացող գեղեցկություն:

Հարբածի պես երերալով՝ ընթերցողը մի կերպ դուրս սողոսկեց փչակից՝ ականջները թողնելով ներսում, և օձին պատվիրեց ոչ ոքից չթաքցնել գեղեցկությունը:

Ընթերցողը հեռացավ:

Եկավ Պոետը:

Պոետը մեկնեց:

Եկավ ընթերցողը:

Պոետն ու ընթերցողը հաջորդում էին միմյանց:

Օձը ապրում էր փչակում: Երբեմն, զվարճանալու համար, նա պոետ կամ ընթերցող էր դառնում և խաղում ինքն իր հետ:

Աղբյուր՝ Գրական կամուրջ