Այսպէս է ասում Տէրը. Որդեա՛կ, պահի՛ր իմ խօսքերը եւ օր ու գիշեր դրանց մասի՛ն մտածիր իբրեւ հարազատ որդի եւ ազնիւ ժառանգ, իսկ նա, ով չի նորոգում եւ բարձրացնում նախնիների առաքինութիւնը, նա ամօթ եւ նախատինք է իր պապերի համար եւ մի նոր անէծք: ՍԻՐԱՔ ; 20 ,28

Սրբասեր Տեր Եղիշե քահանայի՝ ճգնավոր կրոնավորի ու մենակյացի խոսքը` «Հայր մեր» աղոթքի մասին

Մեկն է ճշմարիտ Հայրը և Արարիչն ամբողջ աշխարհի. առանց ախտերի հղացավ և առանց ցավերի ծնեց երևացող ու աներևույթ ամեն բան: Նա, ով ծնեց, եկավ և ուսուցանեց որդիներին` դիմել երկնավոր Հորը, որպեսզի այս աշխարհը մշտապես չմնա խանձարուրի ու օրորոցի մեջ, կաթնակեր, ուրիշների ձեռքով կերակրվող մանուկ, թաթախված ու թաղված գարշելի ախտերի մեջ, որից ձանձրացան մայրերն ու ստնտուները, և դայակներն ու սնուցողները երես դարձրեցին: Դրանք օրենքն ու մարգարեներն են. ծովի մեջ լվացին և չկարողացան սրբել, գետն անցկացրին և չթրջեցին, շատացրին օճառը, լվացին բորակով, և չսրբեցին, իրենց մոտ բերելով` բարձրացրեցին, գցեցին ու հեռացան:

Երկնավոր Հայրը գթաց, երկնքից երկիր խոնարհվեց ու բոլորին գտավ հոսող արյան, կուռքերի պաշտամունքի, մեռելոտի զոհերի մեջ: Առավ, լվաց, սրբեց, երկնավոր զգեստն հագցրեց և մոտեցրեց նույն որդեգրությանը:

Սովորեցրեց հայրենի վարդապետությունը, որպեսզի դիմեն սիրելի երկնավոր Հորը: Ասում է.

«Աղոթք անելիս տղայաբար շատախոս մի՛ եղեք. Աստված սրտի խորհուրդներն է լսում և բարի գործերի փոխարեն բարին է հատուցում: Բերանով վկայելու համար բավական է այսքանն ասելը.

«Հա՛յր մեր, որ երկնքում ես, սուրբ է Քո անունը» (տե՛ս Մատթ. Զ 79):

Բնույթով պարզ է, բայց առավել է մտքերի բարձրությամբ. դեպի վեր է նայել տալիս և սովորեցնում է, որ Աստված է բոլորի Հայրը: Որդիները դիմում են Հորը. գութի կարոտն է ստիպում նրանց, և կարոտի կամքը Հորը բերում է դեպի ողորմությունն ու գութը: Հարկ է, որ որդիները լինեն ըստ Հոր կամքի, ապա Հայրը՝ ըստ որդիների կամքի նրանց պետքերը կհոգա և իր ամբողջ հարստության ժառանգորդը կդարձնի : Հայր անունը մեկ է հոգևորների ու մարմնավորների համար. պետքերը, մասերի բաժանվելով, զանազանվում են միմյանցից: Երկրավոր հայրերին մարմնի ցանկության ախտերը շարժեցին դեպի որդեծնություն` ախտավոր հղությամբ ախտավոր որդիներ ծնելու:

Փոփոխական է հայրությունը. երբեմնի որդին դառնում է հայր. նա հեռանում է այս աշխարհի կյանքից, հայրությունը վերցվում է նրանից, նրա տեղը գալիս է որդին, դառնում է հայր և գնում նույն ճանապարհով: Այսպիսի փոխանորդությամբ էլ պիտի ավարտվի այս աշխարհը:

Աստծու` մարդկանց Հայր լինելու այս պարգևը ավելի մեծ է, քան մարդկանց տրված բոլոր պարգևները: Հրեշտակներն իշխանություն չունեն այս ասելու. նրանք, թեև հզոր են ու հոգևոր, բայց սպասավորներ են, որդիներ չեն: Զգուշացի՛ր, ո՛վ մարդ. ինչպիսի պատվով մեծարվեցիր, մինչև իսկ համարձակվեցիր Աստծուն քեզ Հայր անվանել. մտածի՛ր, Հոր պատվի համեմատ կերպավորի՛ր քեզ, որպեսզի երկնավորներն ու երկրավորներն իմանան, որ իսկապես Աստծու որդի ես: Աստված խոսքով ծնեց մարդուն. թեև խոսքով չես կարող, մարմնիդ կամքով մի՛ թաթախվիր հողի մեջ, կտրի՛ր, հեռացրո՛ւ քեզնից ավելորդ ցանկությունները: Քեզ շատ ու բավական համարիր անհրաժեշտ կերակուրները, չափը մի՛ անցիր և մի՛ շվայտանա: Գիրությունից ճարպոտում է մարդը, իսկ ճարպի առատությունից ծնվում են անօրինություններ. ինչպես որ արբեցությունից ծնվում է պիղծ անառակությունը. այդպիսինն Աստծուն Հայր անվանել չի կարող: Մի՞թե ինքդ չես վկայում` ասելով.

«Սուրբ է Քո անունը».

ո՞վ կարող է Աստծուն անուն դնել. սուրբ` այս է Աստծու ճշմարիտ անունը: Սուտ աստվածների անունները սուրբ չեն. մեկը գող է, մեկը` մարդասպան, մեկը` շուն, և բոլորը լի են չարչարանքների ախտերով. մանավանդ որ գոյություն էլ չունեն և ոչ էլ լինելու են: Մարդիկ, որ աստված են անվանում դրանց, Աստծու ճշմարիտ որդիներ չեն. ում որ ուսուցանում է դիմել Աստծուն և ում որ հրամայում է աղոթքով կանգնել Աստծու առջև, նրանցով բոլորի համար բացում է դուռը, որպեսզի բոլորը դիմեն` մտնելու այն դռնով, սովորեն նույն աղոթքը` աղաչել Աստծուն և ասել.

«Հա՛յր մեր, որ երկնքում ես, սուրբ է Քո անունը»:

Երբ աղոթքով սովորեն ճշմարտախոս լինել, աշխարհում ճշմարտագործ կերևան. այնժամ կարող են լքել սուտ աստվածներին ու հեռանալ նրանցից:

Հեռացան քարից ու փայտից, որոնց հայր ու մայր էին անվանում, և հրաժարվեցին իրենց անառակ գործերից, նրանց մտքերը սրբվեցին իմաստության գիտությամբ, և նրանց բերանները բացվեցին` համարձակորեն խոսելու և ասելու.

«Թո՛ղ գա Քո արքայությունը, թո՛ղ լինի Քո կամքը երկրի վրա այնպես, ինչպես երկնքում է» (Մատթ. Զ 10):

Աստված թագավոր է ամեն բանի վրա, Նրա արքայությունն Իր կամքը կատարողների վրա է: Ասում է` միայն թող գա Քո արքայությունը: Այս, ինչպես այն խոսքը, որ ասում է.

«Ծագելու է Յակոբի աստղը, և մի մարդ է բարձրանալու իսրայելացիներից, պիտի հասնի ու կորստյան մատնի ամաղեկացիների զորությունը» (տե՛ս Թվեր, ԻԴ 17):

Աստղը ծագեց, և Մարդը բարձրացավ, հարվածեց սպանեց սատանային` այսինքն` հեթանոսների զորությունը: Ի սկզբանե Աստծու կամքն էր այս, և կատարվեց մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի գալստյամբ: Հարկ է, որ սովորենք այս աղոթքը և հավատով հուսանք Նրա երկրորդ գալստյանը, երբ մեր աղոթքների համեմատ էլ մեր գործերը ստուգությամբ կերևան:

«Թող գա Քո արքայությունը»:

Ինքը` Արքայությունը, սովորեցնում է խոսել Իր մասին.

«Նա աշխարհի մեջ էր, և աշխարհը նրանով եղավ, սակայն աշխարհը նրան չճանաչեց» (Հովհ. Ժ 10):

Սովորեցնում է ասել Հայր, որպեսզի միայն Նրան իմանաս աշխարհի Արարիչ. իբրև Արարիչ` Հայրն է բոլորի, բայց Նրա որդեգիրը մարդն է միայն: Ով արարեց, Նույնը և արքա է, ով եկավ, Նույնինն է և արքայությունը, ով բնությամբ մեր Աստվածն է, Նույնը մեր Հայրն է Իր Աստվածության շնորհներով: Երբ Աստված բոլորի Հայրն է, ապա և Քրիստոս եղբայրն է բոլորի, ովքեր կատարում են Նրա կամքը: Արքա էր և քո Եղբայրը եղավ: Այս պարգևները մեծ են առաջին արարչության [պարգևներից]. այն ժամանակ ասվեց, թե մարդն Աստծու պատկերով ստեղծվեց` Օրինակի նման. իսկ հիմա Հոգեղենը կամեցավ մեր հողեղեն պատկերով լինել, որպեսզի սա Իրենով սովորի առաքինի դառնալ: Որովհետև սա չկարողացավ միաբանել Իրեն, Ինքը առավ նրա կերպարանքը, ինչպես որ Ինքը գիտի, Ինքը անքակտելի ու անխախտելի, անհասանելի և անասելի, միայն հավատալի և հուսալի որպիսությունը կերպարանեց և միայն նրան սիրելու արժանացրեց: Մերով խոսում է մեզ հետ և ուսուցանում. խոսում է նմանով և երևացողներիս ուսուցանում աներևույթ Աստվածությունը, որպեսզի երևացողների միջոցով ճանաչենք աներևույթ արքայությունը: Ով եկավ, Նույն Ինքը երկրորդ անգամ պիտի գա: Այժմ վարդապետությունը աշակերտներին որդիներ է ասում, ծառաներին տերեր է դարձնում և մահկանացուներիս անմահության է հրավիրում` ասելով.

«Թո՛ղ գա արքայությունը», որպեսզի զգուշությամբ պատրաստվենք, ապա և Իր իշխանությամբ հատուցի մեզ:

Որքան կարող ես, քեզ ժառանգակից դարձրու, արքայության մասերին բարձրացրու: Ըղձալի է աղոթքը և մեր բնությունից վեր պարգևներ է խոստանում:

«Թո՛ղ լինի, ասում է, քո կամքը»:

Աստծու կամքը մարդու սրբությունն է: Քանի որ բաժնեկից դարձրեց Իր արքայությանը. ոչ թե որովհետև չենք կարող հասնել այն բաժնին, այլ որպեսզի դյուրությամբ ստանանք համբերությունը մեր հույսի համար, ինչպես նրանք, ում սովորեցրեց աղոթքը: Եթե նրանք կատարյալ դարձան աղոթքով, ապա նաև մենք կարող ենք: Միայն հավատա՛, հուսա՛, սիրի՛ր, և նույն պահին կատարյալ կդառնաս ուրախությամբ: Եւ եթե տրտմությամբ չարչարակից լինես Քրիստոսին, Ինքը` Աստված քեզ կզորացնի` համբերելու. եթե անհնարին լինէր այդ, Աստված մեզ այդպիսի աղոթք չէր սովորեցնի: Առաջիններին նայեցեք ու քաջալերվեցէ՛ք. հավատի համար բավական չհամարեցին միայն իրենց չարչարանքը, այլ նաև մեռնելն ապրելուց լավ համարեցին, Նահատակադրին նայեցին ու նահատակվեցին: Խոսքով նրանց գովողներ լինենք, իսկ գործով` նույն նահատակությամբ նահատակվողներ: Աստված բոլորի Հայրն է, բոլորս պետք է որդիներ լինենք, քանզի մեկն է ժառանգությունը, որ բաշխեց բոլորին:

«Թո՛ղ Քո կամքը երկրի վրա լինի այնպես, ինչպես երկնքում է»:

Որովհետև Աստված կարող է բոլոր մարդկանց երկնավոր դարձնել, աղոթքը թողնում է մեր կամքին, քանի որ մենք` երկրավորներս, ինքներս կարող ենք երկնավոր լինել: Վերին զորքերը սիրով սպասավորում են Նրա կամքին, միաբան փառավորում են Աստծուն և Նրա ահագին փառքից ծածկում են իրենց ոտքերն ու երեսները, որպեսզի իրենց մեջ սիրեն Աստծուն, աչքով տեսնելու փոխարեն բավական են համարում իրենց մեջ սիրելը, և նրանց սիրո համար Աստված Իր կամքը սիրով կատարում է նրանց մեջ:

Մի՛ փութացեք մարմնավոր աչքերով տեսնել Աստծուն, որպեսզի անժամանակ չհատնեք: Մեր սերը թո՛ղ պատգամավոր լինի Նրա մոտ, և Նրա սիրո համար թո՛ղ մեր մեջ կատարվի Նրա կամքը: Շտապե՛նք ընթանալ այն ամենով, ինչ որ մարգարեները մեզ սովորեցրին, քանզի նրանք խոսքերով ասացին և գործերով կատարեցին, և նրանց Վարդապետն այլ մեկը չէր, քան Նա, ով այս աղոթքը սովորեցրեց քեզ: Դու նույնպես սովորի՛ր աղոթքը խոսքով և գործով շտապի՛ր կատարել: Հեռու չես հրեշտակներից. նրանց հետ ես աղոթում, նրանց հետ ես փառավորում Աստծուն: Եւ ինչպես որ դու ես միաբանվում նրանց հետ, այնպես էլ նրանք են քեզ երգակից լինում աղոթելիս և օրհնելիս: Համարձակորեն բացում ես բերանդ ու ասում.

«Թո՛ղ Քո կամքը լինի երկրի վրա այնպես, ինչպես երկնքում է»:

Այս իշխանությունն ավելի մեծ է, քան առաջին օրհնությունները. այն ժամանակ միայն երկրի վրա պետք է տիրէիր իշխանությամբ, այժմ, ասում է` երկնքում և երկրի վրայ:

«Մեր հանապազօրյա հացը տո՛ւր մեզ այսօր»:

Երկրաբույս հացը Աստված շնորհում է բոլորին ըստ այն խոսքի, որ ասում է.

«Մարդկանց ու անասուններին դու ես ապրեցնում, Տէ՛ր» (Սաղմ. ԼԵ 7):

Ինչպէ՞ս կարող է այս հացի մասին ասել, եթե սա հանապազօրյա չէ. մանկությունն անհնար է դարձնում այն ուտել, հիվանդությունը` կրճատում է ուտելու ցանկությունը, աղքատությունը` հնարավորություն չի տալիս այն ունենալ, մահը` քակտում է և հեռացնում նրանից:

«Ձեր հայրերը անապատում մանանան կերան, սակայն մեռան: Այս է երկնքից իջած հացը: Եթե մեկն այս հացից ուտի, հավիտյան կապրի» (Հովհ. Զ 49, 52).

այս խոսքերը լսում էին Նրանից, և անմիջապես հասկանալ չէին կարողանում: Կրկնում է, նույն խոսքն ասում է երեք անգամ, որպեսզի հեշտությամբ լսեն և խոսքի զորությունը հավատով ընկալեն.

«Ես եմ, ասում է, կենդանի հացը, որ երկնքից է իջել. եթե մեկն այս հացից ուտի, մահ չի ճաշակի» (տե՛ս Հովհ. Զ 51):

Աղոթքի մեջ ուսուցանում է ա՛յս հացը հանապազորդ խնդրել Աստծուց: Եթե լավ միտ դնես, ով այս հացը սրբությամբ է ուտում և Նրան արժանի կերպով է պատրաստում իր անձը, նա կարիք չի ունենայ երկրավոր արքայության. անմահ հացը դրվում է մահկանացու ձեռքի մեջ, ձեռքն անմիջապես անմահանում է, և այն ուտելով` մարդն ամբողջովին` շնչով, մարմնով ու հոգով հոգիանում ու բաժնեկից է դառնում Քրիստոսին. միայն թե սկզբի զորությունը անարատ պահի մինչև վերջ: Չկա երկրավոր չարչարանք, որ hաղթի նրան, նրա առջև արհամարհելի է արծաթը, և ոսկին ատելի է նրա աչքում, աշխարհի մեծությունը ցավ է համարում, որովհետև նրա խորհուրդները սրբվել են երկնավոր ազատության մեջ` ամբողջովին լցվելով անմահ հացով: Նույնը հարմար է բոլորին. եթե մանուկ է, կատարյալ հասակի է երևում, եթե տկարացած է ցավերից, Աստուծու զորությունը բնակվում է նրա մեջ, եթե հեռանում է այս աշխարհի կյանքից, իր հետ Աստծու մոտ է տանում անմահ կյանքը: Մեր Տերը աղոթքի մեջ ա՛յս է ուսուցանում` աղաչել Իրեն` տո՛ւր մեզ մեր հանապազօրյա հացը, ո՛չ թե [հացը] երկրից, այլ Տիրոջից, պարզ է, որ ոչ թե երկնքից, այլ բոլորի Տիրոջը:

Ասում է.

«Այս է իմ մարմինը, և այս է իմ արյունը» (տե՛ս Մատթ. ԻԶ 26, Մարկ. ԺԴ 22, Ղուկ. ԻԲ 19):

Թեև անփշրելի էր, բայց քո սիրո համար փշրվեց, և քեզ, որ փշրվեցիր քո կամքով, անփշրելի Աստվածությամբ Իրեն միացրեց.

«Դժոխքում չես թողնի ինձ և քո սուրբին ապականություն տեսնել չես տա» (Սաղմ. ԺԵ 10):

Ուրբաթ օրը խաչվեց` մահը փշրելու համար, իսկ կիրակի օրը Ադամի փշրված ոսկորները հավաքեց, հարություն տվեց` անմահության համար, և շատերին ցույց տվեց իսկապես և ոչ առաչօք: Մի օր հացացավ վերնատանը և հանապազ հացանում է Եկեղեցիներում` սուրբ սեղանի վրա: Նախ Ինքը ճաշակեց Իրենից, ապա մեզ բոլորիս ճաշակից դարձրեց նույն չարչարանքներին: Այլևս չարչարանքների մեջ չէ, այլ հայրական փառքի մեջ փառավորվում է հրեշտակների ու մարդկանց կողմից: Նա մեր բոլորի չարչարանքները բարձրացրեց դեպի Իր անչարչարելի Աստվածությունը: Մեր այս հավատի hույսը իբրև հաստատուն խարիսխ պահենք մեր հոգում ու մարմնում: Ինչպես որ շինության սյունն է հաստատուն պահում շինությունը, այդպես էլ մարդու հավատն է անքակտելի [միության մեջ պահում] Աստծու հետ, որով համարձակությամբ կարող ենք բարբառել և ասել.

«Ների՛ր մեզ մեր հանցանքները, ինչպես որ մենք ենք ներում նրանց, որ հանցանք են գործում մեր դեմ»:

Սա ճշմարիտ աղոթք է` բանական և գործնական. երբ դու քո ընկերոջից չես պահանջում քո պարտքը, այնժամ Աստված էլ ներում է քեզ քո բոլոր հանցանքները և անմեղ դարձնում: Լսի՛ր Պետրոսին, որ հարցնում էր Տիրոջը, թե քանի անգամ պետք է ների եղբորը, երբ նա իր դեմ մեղանչի, մինչև յո՞թ անգամ, և թե ինչպես սովորեց մեր Տիրոջից, որ նրան ասաց, թե`

«Քեզ չեմ ասում, թե յոթ անգամ, այլ յոթ անգամ յոթանասուն» (տե՛ս Մատթ. ԺԸ 2122):

Պետրոսն իբրև մարդ սահման դրեց, մեր Տերը չսահմանափակեց Իր Աստվածության բարերարությունն ու մարդասիրությունը:

Մենք մեր խոսքով ու գործով անընդհատ մեղանչում ենք, Աստված տեսնում է և զանց է առնում, որպեսզի Իր երկայնամտությամբ մեզ ապաշխարության դարձնի: Չմեղանչելը մարդու համար կատարյալ արդարություն է, իսկ եթե իբրև մարդ մեղանչում է, թող շտապի զղջալ և ապաշխարել: Բաց են Նրա ողորմության դռները, Նա դրանք չի փակում ապաշխարողների առջև: Մանավանդ նրանք, ովքեր հավատով խնդրել գիտեն, կարող են նաև առաքինությամբ ճգնել` հոգևոր վաստակների համար. նրանք ոչ միայն ներում են իրենց ընկերների` իրենց դեմ գործած մեղքերը, այլ նաև իրենց ունեցվածքն են բաշխում աղքատներին: Աստծու զորությունն է, որ նրանց դեպի առաքինություն է ձգում, և անում են, ինչպես որ առաջիններն էին անում.

«Ովքեր գյուղերի, ագարակների ու ինչքերի տեր էին, վաճառում էին դրանք և վաճառվածի գումարը բերում դնում էին առաքյալների ոտքերի առաջ» (տե՛ս Գործք, Դ 3435):

Մեր Տերը նրանց ուղարկեց` խոսքը քարոզելու, և նրանք քարոզում էին խոսքը և մատակարարում էին յուրաքանչյուրին ըստ իր կարիքի: Խոսքի ձայնը հասնում է ականջին, բայց Երկնայինի սերը առանց խոսքի էր ուսուցանում առատաձեռն լինել. տալիս էին ոչ թե, որովհետև կամենում էին աղքատանալ, այլ որովհետև կամենում էին հասնել այլ` երկնավոր մեծության: Եւ դու, երբ թողնում ես քո ընկերոջ պարտքերը, ոչ թե ատելով ատում ես քո ունեցվածքը, այլ որ քո արած սակավ ողորմությամբ Աստված կթողնի քեզ քո բազում պարտքերը, որ ունէիր: Հետևի՛ր այս խոսքերին. երբ քո ընկերոջը ներես, դու նույնպես արժանի կլինես ներման:

Համարձակությամբ բացում ես բերանդ և ասում.

«Մի՛ տանիր ինձ դեպի փորձություն, այլ փրկի՛ր չարից»:

Աստված չի կամենում մարդուն փորձության տանել, այլ կամենում է ազատել փորձությունից և փրկել մահվանից:

Քանզի Նա, ով Իր Որդուն չխնայեց և մեր բոլորի համար մահվան մատնեց Նրան, Նրանով ամենայն բարիք է շնորհում բոլորին, ովքեր խնդրում են Իրենից: Թեև մենք չենք կարող փոխարենը հատուցել Աստծուն, որքան կարող ենք, չծուլանա՛նք. մեր սակավապետությունը պահք է համարվում, չափավոր խմելը` գինուց հրաժարում, միջին հանդերձանքը` անշքություն է համարվում, միայն անհրաժեշտն ունենալը` աղքատություն, երանության հասնելու համար հեզ և հանդարտ լինենք խոսելիս, ընկերոջը ուսուցանենք հեզություն: Եթե չքնել չենք կարող, ապա գոնե ամբողջ գիշերը չտրամադրե՛նք քնին, որպեսզի բնավ չմոռանանք սաղմոսներն ու օրհնությունները: Եթե աղքատների կարիքները չենք կարող լրացնել, մի պատառ [հացի] և մի բաժակ [ջրի] կարոտ չթողնե՛նք նրանց: Մեր ունեցվածքի մեջ թող չլինի՛ որբերից ու այրիներից հափշտակված բան, և մեր ունեցած ամեն ինչը թող Աստծուն նվիրված լինի, այնժամ նաև մեր անձերը կլինեն Նրան հաճելի ու ընդունելի պատարագներ: Տղամարդի՛կ ու կանա՛յք, ծառանե՛ր ու ազատնե՛ր, բոլորս շտապե՛նք կատարել Աստծու պատվիրանները, քանզի մեր Տերը եկավ բոլորիս թողության համար:

Նրա մարդասիրությանը վայել են փառք, իշխանություն և պատիվ այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. ամեն։

Աղբյուր՝ Holytrinity.am