Այսպէս է ասում Տէրը. «Եթէ ուշադիր լսես քո տէր Աստծու ձայնը, նրա համար հաճելի գործեր կատարես, ունկնդիր լինես նրա պատուիրաններին ու ենթարկուես նրա բոլոր հրամաններին, քեզ վրայ չեմ թափի բոլոր այն հիւանդութիւնները, որ թափեցի եգիպտացիների վրայ, քանզի ես եմ քեզ բժշկող Տէրը» (Ելք 15:

Դիոնեսիոս քահանան՝ քահանայակից Տիմոթեոսին. «Խորհրդական աստվածաբանության մասին»

Ի՞նչ է աստվածային մեգը. Դիոնեսիոս քահանան՝ քահանայակից Տիմոթեոսին

Գերագո Երրորդությո՛ւն, գերագո՛ւյնդ Աստված և գերագո՛ւյնդ Բարություն, քրիստոնյաների համար աստվածային իմաստության վերատեսո՛ւչ, տա՛ր մեզ դեպի խորհրդական Ասացվածների (Սուրբ Գրքի) գերանծանոթ, գերաճաճանչ և ծայրագույն գագաթը, ուր աստվածաբանության պարզ, ազատ և անփոփոխելի խորհուրդները գերագույն լույսի պատճառով ծածկված են թաքնախորհուրդ լռության Մեգով՝ խավարի մեջ ցոլալով գերապայծառությամբ, ամենամեծ ամենաշոշափելիությամբ և աներևույթ գերագույն գեղեցկությունների պայծառությամբ՝ լիազեղուն դարձնելով անտես իմացությունները: Արդ, այս բաները թո՛ղ ըղձալի լինեն ինձ: Իսկ դու, ո՛վ ազնիվդ Տիմոթեոս, որպեսզի հարատև կրթությամբ [հաղորդվես] խորհրդական տեսություններին, մի կո՛ղմ թող զգայություններդ, իմացական գործողությունները և ամենայն զգալի ու իմացական բաները, բոլոր ոչէերը և էերը և, անգիտորեն ձգտելով, որչափ հասանելի է, միավորվի՛ր Նրա հետ, Ով վեր է ամեն էությունից և գիտությունից: ....

Այսպես է ասում աստվածային Բարդուղիմեոսը. աստվածաբանությունը լինում է շատ և սակավ, Ավետարանը՝ ընդարձակ և մեծ, նաև՝ համառոտ: Ինձ այնպես է թվում, որ [նա] գերբնականորեն խորհում էր և այն մասին, թե բոլորի Պատճառը և՛ բազմախոս է, և՛ սակավախոս, դրա հետ նաև՝ անխոս, քանի որ [Նա] ո՛չ բանականություն, ո՛չ էլ իմացություն ունի Իր՝ բոլորից գերազանց լինելու պատճառով. և հայտնապես ու ճշմարտապես միայն նրանց է երևում, ովքեր անցնում են ամենայն անմաքուր ու մաքուր [բաների] միջով, հաղթահարում վերելքը սուրբ գագաթներով, թողնում ամենայն աստվածային լույսը և երկնային բարբառներն ու հնչյունները և մտնում Մեգի մեջ, ուր [Նա] է արդարև [տե՛ս Բ Թագ. 22.12], ինչպես ասված է, որ անդին է ամենայնից: Քանզի աստվածային Մովսեսը հենց այնպես հրաման չստացավ՝ նախ մաքրել իրեն և ապա ոչ այդպիսիներից զատվել, և ամբողջապես մաքրվելուց հետո լսում է բազմաձայն փողերը, տեսնում առատ, մաքուր, փայլատակող լույսը և բազմահորդ ճառագայթները. և ապա շատերից անջատվում է բարձրագույն քահանաների հետ և հասնում աստվածային վերելքի գագաթը: Եվ այսքանից հետո չի հպվում Նրան՝ Աստծուն, և տեսնում է ոչ թե Նրան, քանզի անտես է, այլ՝ այն տեղը, ուր Նա էր [տե՛ս Ել. 33.20-23]: Եվ այս, կարծում եմ, նշանակում է, որ պայմանականորեն երևացող և իմանալի աստվածություններն ու բարձրությունները ինչ-որ բաներ են, որ ընկած են Ամենագերագույնից ներքև: Դրանով ցույց է տրվում Մովսեսի մերձ լինելը Նրան, Ով վեր է ամենայն պատկերացումից, Ով ընթանում է սուրբ տեղերում՝ իմանալի բարձունքների վրայով: Եվ այնժամ ծածկվում էր նաև նրանցից՝ թե՛ տեսանելի բաներից, թե՛ տեսնողներից, մնում արդարև խորհրդական անգիտության Մեգը, որով Նա գոցում է ամենայն իմացական ընկալումներ և բոլորի համար դառնում ամենայնիվ անշոշափելի և աներևույթ. Նա, Ով բոլորից անդին է, լինելով վեհագույն, միավորված չէ ո՛չ որևէ մեկի, ո՛չ Իր, ո՛չ այլ մեկի հետ և ամբողջապես անգետ է ամենայն գիտության Իր ոչ գործունեությամբ՝ գերագույն կերպով անգիտանալով ոչինչ իմանալը: ....

Ինչ է հաստատող և ինչ` բացասող աստվածաբանությունը

.... Կարծում եմ, որ դու էլ գիտես, թե ինչու առավել բազմախոս են [իմ] վերջին, քան առաջին [երկերը]: Քանի որ «Աստվածաբանական պատկերների» և «Աստվածային անունների» բացահայտման համար պետք էր ավելի սակավախոս լինել, քան «Նշանակական աստվածաբանության», քանզի որքան վեր ենք հայում, այնքան խոսքերս պակասում են մտքով տեսնելով, ինչպես և այժմ մտքից էլ վեր Մեգի մեջ մտնելը ոչ թե սակավախոսություն, այլ բացարձակ անխոսություն և անիմացություն է: Իսկ վերևից դեպի հետին ծայրերն իջնելիս, իջման չափի համեմատ, խոսքիս քանակությունն ընդարձակվում է: Բայց այժմ հետին ծայրերից դեպի ամենավերը ելնելիս, ըստ վերելքի ճանապարհի չափի, [խոսքս] սավառնում է և ամենավերը հասնելուց հետո լրիվ դառնում անշշնջելի՝ ամբողջապես միավորվելով անբարբառության հետ: Բայց կհարցնես, թե ինչու Աստվածայինի բացասումը սկսում ենք ամենահետիններից: Որովհետև ամենից Գերագույնի դրույթը հաստատելու համար ենթադրական հաստատումն արվում է՝ ելնելով նման և մերձավոր բաներից, իսկ Նրա բացասումը, որ գերագույն է ամենայն բացասումից, պետք է [սկսել] Նրանից առավել հեռավոր [բաների] բացասումից: Եվ մի՞թե [Նա] առավել կյանք և բարերարություն չէ, քան օդը և քարը, և մի՞թե առավել [հասկանալի] չեն շվայտությունը և քինախնդրությունը, քան այն, ինչը ո՛չ կարելի է ասել, ո՛չ իմանալ:

Աղբյուր՝ ՍՐԲԱԶԱՆ ԱՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆ