Այսպէս է ասում Տէրը. «Ով որ մարդկանց առաջ խոստովանի ինձ, մարդու Որդին էլ նրան կխոստովանի Աստծոյ հրեշտակների առաջ: Իսկ ով որ մարդկանց առաջ ինձ ուրանայ, Աստծոյ հրեշտակների առաջ պիտի ուրացուի» (Ղուկասի 12:8)

Արամ Խաչատրյան-Լուսինե Զաքարյան

1977 թվականի ապրիլի 26-ին Հայֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճը (այժմ՝ «Արամ Խաչատրյան»համերգասրահ) լեփլեցուն էր:

Լուսինեի մենահամերգը, ինչպես միշտ, անցնում էր խոր երաժշտական ու մարդկային բավականության պայմաններում: Յուրաքանչյուր համարից հետո դահլիճը արձագանքում էր հևքոտ ու տաք շնչառությամբ, որ հասնում ու ձուլվում էր երգչուհուն: Նախապատրաստվելով հաջորդ երգին, անբացատրելի ազատությամբ էր լցվում, նա առնում էր դահլիճի ուժը, որովհետև համակրանքը և ծափերի մեջ դրված ոգեշունչ նվիրվածությունը անկեղծ էին, մինչև վերջ բաց-խոստովանություն:

Նա եկավ համերգի առաջին բաժնի վերջում ՝ Մարգարիտա Հարությունյանի ուղեկցությամբ և տեղավորվեց չորրորդ կարգում: Լուսինեն տեսավ նրան՝ սիրելի մաեստրոյին, հայ ժողովրդի մեծ զավակին: Արամ Խաչատրյանի հետ ինքը և Խորենը բարեկամացել էին մի քանի տարի առաջ՝ Կարլովի Վարի առողջարանում հանգստանալիս: Ճանաչում էր կոմպոզիտորը Լուսինեի ազնիվ հոգին և բարի սիրտը, գնահատում՝ կատարած գործը:

Սկսվեց համերգի երկրորդ բաժինը՝ միջնադարյան երգեր, Կոմիտաս և Եկմալյան: Լսում էր ուշադիր, անհանգիստ: Կարծես հայտնություն էր իր համար: Լիքը, փամփլիկ դեմքը, մսոտ, հաստ շրթունքները դողում էին հուզմունքից ու բավականությունից: Յուրաքանչյուր երգից հետո ինչ-որ խոսքեր էր բացականչում, սրբում էր արցունքները:

Մարիանայի (Մարիանա Հարությունյանի մասին է խոսքը, Լուսինեի երկար տարիների կոնցերմեյստերը) ռոյալը ծածկված էր ծաղիկներով: Բաց երկնագույն շրջազգեստով, կապույտ զմրուխտե ականջողերով, շիկնած ու վայելչատես Լուսինեն ծաղիկների միջից ջոկում էր ամենալավերը: Դահլիճը թնդում էր ծափերի որոտից: Ծաղիկների մի հսկա խուրձ գրկին մոտեցավ բեմի առաջնամասին և սկսեց ծափահարել՝ դեմքով ցույց տալով մեծ կոմպոզիտորին:

Արամ Խաչատրյանը մոտեցավ Լուսինեին: Երբ երգչուհուն համբուրելուց հետո, ծաղիկները ձեռքին նա դեմքով դարձավ դեպի դահլիճը՝ ծափահարությունների փոթորկը սուրաց կատաղի վերելքով: Բոլորը ոտքի էին: Ծերունազարդ կոմպոզիտորը ցնցվում էր հուզմունքից, աչքերից հոսում էին արցունքները: Նա կանգնել էր շվար, ուրախության մեջ՝ երջանիկ գնահատության այդ ցույցից և մանավանդ մարդկանց հարազատ-մտերիմ, կայտառ-կայծակող աչքերում նստած գերազնիվ ոգևորությունից: Տևական ժամանակ դահլիճը չէր հանդարտվում, հետո բեմը կիսամութ դարձավ և երկնքից ասես օրհնություն և օվսաննա թափվեց: Լուսինեն տալիս էր «էության գերագույնը»: «Սուրբ, Սուրբը» ասես երգում էր միայն Արամ Խաչատրյանի համար: Մեծ կոմպոզիտորը այլևս անջատվել էր դահլիճից. նա ինքն իր հետ էր՝ միջնադարյան մեղեդու անմեկնելի գեղեցկության հետ:

Համերգից հետո, ներս մտնելով փոքրիկ զարդասենյակը, նա կրկին համբուրեց Լուսինեին և նստելով գրասեղանի առաջ՝ գրեց.

Սիրելի Լուսինե, ես ուրախ եմ, որ կարող եմ ասել մի քանի խոսք Ձեր արտասովոր տաղանդի մասին: Ձեր այս համերգից ես ստացա իսկական, վիթխարի գեղարվեստական բավականություն:
Դուք ունեք շատ գեղեցիկ, բոլոր ձայնասահմաններում սահուն, լսելիքը, սիրտը և գիտակցությունը շոյող ձայն:
Ձեր պարզությունը և Ձեր կատարման անարատ մաքրությունը հմայում է լսողին: Բոլորը կարկամում են:
Դա ինչ-որ կախարդանք է:
Թող Ձեր արվեստը պատռի բոլոր սահմանները և նվաճի տիեզերքը

Արամ Խաչատրյան
26.4.1977

(Հատված պրոֆեսոր Կարլեն Դանիելյանի
«Լուսինե Զաքարյան» գիրք-էսսեից)
Աղբյուր՝ Լուսինե-Զաքարյան ֆեյսբուկյան էջ: