Այսպէս է ասում Տէրը. «Եթէ դուք իմ ուսուցմանը հաւատարիմ մնաք, իմ ճշմարիտ աշակերտները կը լինէք: Եւ կը ճանաչէք ճշմարտութիւնը, եւ ճշմարտութիւնը ձեզ կ՚ազատի» (Հովհաննես 8:31)

Արդարությունն անհավասարության արվեստն է, անհատականության գնահատումը

Արդարություն ասելով շատերը պատկերացնում են հավասարություն, որից և սկսվում է արդարության սխալ պատկերացումը: Քրիստոնեության մեջ նման մոտեցում չկա, քրիստոնեությունը երբեք չի ասում, ամեն բան և ամեն ինչ պետք է հավասար բաշխվի մարդկանց մեջ, կամ էլ` բոլոր մարդկանց նույն կերպ պետք է վերաբերվել: Իրականում արդարությունը ոչ թե պահանջում է հավասարություն, այլ` իմաստավորված անհավասարություն, այլ կերպ` արդարությունն անհավասարության արվեստն է, որի հիմքում մարդու անհատականության գնահատումն է, և անպայման, մարդկային խղճի ու սիրո դրսևորումը:Այսինքն արդարությունը դրսևորվում է ոչ թե հավասարության սկզբունքով, քանի որ մարդիկ տաբեր են, և միանման մոտեցում բոլորին չես կարող ցուցաբերել, այլ դրսևորվում է սիրո և առողջ գնահատանքի սկզբունքով: Արդարությունը, քրիստոնեական պատկերացմամբ, յուրաքանչյուրի մեջ տեսնում է անձի առանձնահատկությունը, գնահատում այն ճշմարտորեն և վերաբերվում ազնվորեն: Այն մեխանիզմ, կամ օրենք չէ, այլ` կյանք: Այո', ամենավաղ ժամանակներից մարդիկ խոսել ու գրել են արդարության մասին, բայց այս հարցը մինչև այսօր լուծված չէ, լուծված չէ, քանի որ արդարությունը մարդուն պետք է միայն այն ժամանակ, երբ ինքը դրա կարիքն ունի: Մենք միշտ մտածում ենք որ հենց մեր նկատմամբ արդար չեն, սակայն երբևէ մատածո՞ւմ ենք դիմացինի մասին…Այսինքն էգոիզմն է մյուս պատճառը արդարության խեղաթյուրման: Տեսեք որքան հեղափոխություններ ու պատերազմներ են մղվել հանուն Այսպէս է ասում Տէրը. «արդարության», որտեղ դրսևորվել է բռնություն, թշվառություն, սպանություն…որտե՞ղ է արդարությունը: Իրականում արդարությունը իդեալիստական գաղափար չէ, այն գոյություն ունի և թույլ պիտի չտանք, որ մեր արդարության ձգտումի իրավունքը մեզանից խլեն: Ու այդ իրավունքը մարդկանց հավասարության մեջ չէ, այլ մարդու անհատականության: Եթե ընդունենք որ մարդիկ հավասար են մտքով, կարողությամբ, ընկալումներով, այս պարագային արդարությունը կլինի պարզ թվաբանական գումարում կամ հանում: Մարդիկ նույնը կամ հավասար չեն և արդարությունը չի պահանջում միանման մոտեցում տարբեր մարդկանց նկատմամբ, հակառակը, իրական արդարությունը անհավասարությունն է անհավասարների միջև: Այստեղ խնդիրը, կամ դժվարությունն այլ բանի մեջ է. մարդիկ անսահման շատ և տարբեր են, ինչպե՞ս անել որ յուրաքանչյուրն ստանա ըստ արժանվույն, ինչպե՞ս ամեն մեկին տալ իրենը: Երեխային պետք է կերակրել, խնամել, թույլին` պաշտպանել, հանցագործի հետ ավելի խիստ լինել, ազնիվին վստահել, չարի հետ զգուշ լինել, հերոսին մեծարել: Այստեղ է, որ իրական արդարությունն է դրսևորվում` սիրով, խղճով և անկեղծությամբ: Օրինակ` երբ Սողոմոնը դատեց երկու կանանց, ովքեր վիճում էին մի երեխայի համար, թե ում զավակն է նա. մեկը որ իսկական մայրն էր և մյուսը, ով ցանկանում էր երեխային խլել իր ծնողից և հարցը լուծել չէին կարողանում: Սողոմոն իմաստունը դատի ժամանակ առաջարկեց երեխային մեջտեղից կիսել և հավասարապես տալ երկու կանանց: Գուցե սա՞ էր արդարության պահանջը, սակայն մարդկային բնության արդարության պահանջը այլ էր. այն ինչը առաջարկեց երեխայի իսկական մայրը` ասելով` ոչ, ավելի լավ է երեխային հանձնեք նրան ով ցանկանում է խլել իրենից: Իսկ սրան հակառակ մյուս կինը, ով խաբեբա էր, համաձայնում է, որ երեխային մեջտեղից կիսեն: Այսինքն, արդարությունը մարդկային բնության դրսևորումն է, որ իմաստավորվում է սիրով, խղճով և անկեղծությամբ: Տեսեք, երկու կանանց մոտեցումներն էլ կարելի է տեսականորեն արդար համարել: Սակայն արդարությունը նրա համար չէ, որ դրանով ապրես, այլ աստիճան, որի վրա կանգնելով Քրիստոսի սիրուն հասնես: Աստվածային արդարությունը և մարդու արդարությունը նույնպես տարբեր են, և մարդու առաքելությունն այդ տարբերությունը հնարավորինս կրճատելն է: Օրինակ` տեսե՞լ եք ինչպես են մարդիկ կիսում խնձորը. լավագույն դեպքում` հավասար. սա արդար է: Աստված այլ կերպ կվարվի. մեծ մասը կտա դիմացինին, փոքրը` Իրեն. սա էլ է արդար: Այսինքն, արդարության պարագան քարացած օրինաչափություն չէ, այլ մարդկային կյանքում դրսևորվող սիրո, խղճի և անկեղծության արդյունք:

Տ. Եսայի քհն. Արթենյան

Աղբյուր՝ Holytrinity.am