Այսպէս է ասում Տէրը. «Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, ծառան աւելի մեծ չէ, քան իր տէրը, եւ ոչ էլ ուղարկուածը՝ աւելի մեծ, քան նա, ով նրան ուղարկեց։ Եթէ այս բաները գիտէք, առաւել երանելի էք, եթէ դրանք կատարէք» ( Հովհաննեսի 13:16-17)

Սուրբ քահանայապետ Վլասիոսի վկայաբանությունը

Հոգուս հոժարամտությանը դեմ է կանգնում մտքիս տկարությունը, իսկ տկարությանս երկյուղը զորացնում է փափագներիս իղձերը, հաղթում ու հաղթվում են միմյանցից, սակայն չեն լքում [ինձ], այլ, իրար գործակցելով, հարմարվում են [մեկմեկու]. տկարությունս հոժարություն է ընդունում իր մեջ, իսկ հոժարությունս, ձեր սիրուց ոգեշնչվելով, աղաչում է չպահանջել ավելին, քան կարողություններն են: Այժմ կպատմեմ մեր քահանայապետի և մարտիրոսի` Վլասիոսի վկայաբանությունը: Եվ եթե սրբի առաջիկա պատմությունը չկարողանամ շարադրել որպես վայել է նրան, թո՛ղ ոչ ոք չպարսավի իմ համարձակությունը, որովհետև ձեր բարի կամքը հաղթեց դանդաղընթաց մտքիս` արթնացնելով պատրաստակամություն, մինչդեռ ծուլությունս զորացավ քանքարը թաքցնողի չար տանջանքներով, և դրանց երկյուղն ստիպեց համաձայնել: Արդ, աղաչում եմ ձեր սիրուն, ունկնդի՛ր եղեք վկայի և Աստծու քահանայապետի պատմությանը:

* * *

Ամբարիշտ Լիկիանոսի թագավորության ժամանակ ուժեղացավ կռապաշտության մոլորությունը, և մարդիկ երկրպագում էին իրենց ձեռքերի կերտածներին: Ծաղկում էր նաև քրիստոնյաների հավատը և սաղարթավորվելով` պայծառանում էր վկաների նահատակությամբ, որոնց մեջ էր և երանելի վկա և քաջ հովվապետ Վլասիոսը, որ իր [ողջ երկրային] կյանքն անցկացրեց Հոբի վկայած ձևով, երկնային կերպով. արդար մի այր, որ հեռու էր ամեն տեսակ չար գործերից: Եվ տեսնելով նրա բարքն ու անբիծ վարքը` Կապադովկիայի և Սեբաստիա քաղաքի բնակիչները կամեցան, որ նա եպիսկոպոսության պատվի գա: Իսկ նա հանձն չէր առնում, ասելով, թե ինքն արժանի չէ այդպիսի պատվի: Սակայն գավառի բնակիչների հարկադրությամբ և այնքան բազմության ձգտումն Աստծու տեսչություն համարելով` իր կամքին հակառակ հանձն առավ: Եվ հավաքվեցին բազում եպիսկոպոսներ, քահանաներ և հոգևորականներ և նրան Սեբաստիա քաղաքի քահանայապետության աթոռին կարգեցին: Եվ դրանից հետո խոսքով և գործով ճշմարտության քարոզ եղավ, բոլորին լուսավորում էր ավետարանական կենաց խոսքով` կռապաշտության մոլորությունից դեպի ճշմարիտ աստվածգիտություն բերելով:

Այդ ժամանակներում Լիկիանոսը քրիստոնյաների դեմ հալածանքներ սկսեց և Սեբաստիա քաղաքն առաքեց մի ժպիրհ և անողոք մարդու, որի անունն Ագրիկողայոս էր: Լսելով նրա գալու մասին, պահվեցին և թաքնվեցին հավատացյալները: Նրանց պես նաև երանելի եպիսկոպոսը, ավետարանական խոսքը կատարելով, հեռացավ քաղաքից և գնաց, բնակվեց Արգիաս լեռան վրա` մի քարայրում: Եվ նրա մոտ հավաքվում էին վայրի կենդանիները, ու եթե դրանցից մեկը տկարանում էր, ձեռնասունի պես մնում էր քարայրում, և մինչև [սուրբն իր] ձեռքը դնելով չէր առողջացնում, [կենդանին] չէր հեռանում անձավից:

Այդ րերին Ագրիկողայոս դատավորը հրամայեց վայրի կենդանիներ որսալ, և որսորդները գնացին այն լեռը, ուր թաքնվել էր սուրբ քահանայապետը: Եվ տեսան անձավի դիմաց [խմբված] վայրի կենդանիներին, գնացին ու մտան այրը: Եվ տեսան սուրբ Վլասիոսին, որ իր աղոթքն էր մատուցում Աստծուն: Եվ [որսորդները], քաղաք վերադառնալով, դատավորին պատմեցին ինչ որ տեսել էին: Եվ բազմաթիվ որսորդների [կանչելով]` դատավորը հրամայեց գնալ [սրբին] հայտնաբերողների ետևից, որ ինչքան քրիստոնյա գտնեն, [բռնեն և] իր մոտ բերեն: Եվ նրանք գնալով` գտան սրբին, որ [դարձյալ] աղոթում էր: Ասացին նրան. «Վե՛ր կաց, արի՛ մեզ հետ, որովհետև քեզ կանչում է դատավորը»: Իսկ նա, [այս] խոսքերից ուրախանալով, ասաց. «Եկե՛ք, որդյակնե՛րս, միասին գնանք, որովհետև այս գիշեր Տերն ինձ երեք անգամ երևաց և ասաց. «Վե՛ր կաց, Ինձ պատարագ մատուցի՛ր ըստ քո քահանայապետության կարգի»: Եվ այժմ դուք, որդյակնե՛րս, բարի եկաք: Տեր Հիսուս Քրիստոսը մեզ հետ է»: Եվ դատավորի մոտ գնալիս շատերին աստվածգիտության բերեց: Նրա մոտ բերում էին բազում հիվանդների և ախտահարվածների, իսկ սուրբը ձեռքը դնում էր նրանց վրա և առողջացրած` իրենց տներն ուղարկում. ոչ միայն մարդկանց, այլ նույնիսկ անասուններին, որ բերում էին իր մոտ:

Մի կին պատահեց, որ մի միամորիկ որդի ուներ: Սա ձուկ ուտելիս փուշ էր կուլ տվել և դրանից հետո այլևս չէր [կարողացել] խոսել: Եվ մանկան մայրը, լսելով սրբի մասին, եկավ նրան ընդառաջ, երեխայի [հետ մեկտեղ] ընկավ սրբի ոտքերն ու արտասվախառն ճչում և ասում էր. «Հիսո՛ւս Քրիստոսի ծառա, ողորմի՛ր իմ որդուն, նա իմ միակն է»: Իսկ սուրբն իր ձեռքը դրեց մանկան կոկորդին և աչքերը երկինք հառելով` ասաց. «[Դու], որ բժիշկն ես նրանց, ովքեր ճշմարիտ սրտով աղոթում են Քեզ. լսի՛ր Քո ծառայի աղաչանքը և Քո անտեսանելի զորությամբ դուրս բեր երեխայի վնասակար փուշը: Ու այսուհետ ևս` ե՛ւ փոքրերին, ե՛ւ երիտասարդներին, ե՛ւ անգամ կենդանիներին եթե այսպիսի մի բան պատահի, և եթե հիշեն իմ` Քո ծառայի անունը, բժշկի՛ր նրանց ի փառս Քո անվան»: Եվ երբ ավարտեց աղոթքը, մանուկն առողջացավ, և սուրբը երեխային հանձնեց մորը: Եվ վկայի հռչակը տարածվեց ոչ միայն Սեբաստիայում, այլ ամբողջ Կապադովկիայով մեկ:

Երբ ճանապարհին էր, [նրան հանդիպեց նաև] մի աղքատ և այրի կին, որ ոչինչ չուներ, բացի մի անասունից, որին հափշտակել-տարել էր գայլը: Եվ կինը, վկային մոտենալով, աղաչում էր փրկել կենդանուն: Իսկ սուրբ վկա Վլասիոսը ժպտալով ասաց նրան. «Մի՛ տրտմիր, ո՛վ կին, քո անասունը քեզ կհասնի»: Եվ կինը գնաց գայլի հետքերով, և գայլն անասունին անվնաս էր պահել ու վերադարձրեց այրի կնոջը:

Եվ [այսպես] սուրբը եկավ, մտավ Սեբաստիա քաղաքը: Եվ Ագրիկողայոս դատավորը հրամայեց նրան բանտ նետել մինչև մյուս օրը: Եվ հաջորդ օրը, ատյանում նստելով, հրամայեց իր մոտ բերել Վլասիոսին: Եվ երբ բերեցին, սկսեց մեղմ ու համոզիչ բառերով խոսել հետն ու ասաց. «Ո՛ղջ եղիր, աստվածների՛ բարեկամ Վլասիոս»: Սուրբը պատասխանեց. «Դո՛ւ ողջ լինես, հզո՛ր դատավոր, սակայն նրանց աստվածներ մի՛ կոչիր, որովհետև դևեր են և ոչ Աստված, և իրենց սպասավորների հետ մեկտեղ հավիտենական հրի են մատնվելու»: Դատավորը զայրանալով` հրամայեց նրան ծեծել դալար փայտերով: Եվ երբ բազում ժամեր հարվածեցին, սուրբն ասաց դատավորին. «Լի՛րբ և անպատկառ շուն, կարծում ես, թե քո տանջանքներով ինձ ե՞տ կկանգնեցնես Աստծու խոստովանությունից: Չե՛ս կարող, որովհետև ինձ զորացնում է կենդանի Աստծու որդին` Հիսուս Քրիստոսը»: Եվ որովհետև չկարողացավ համոզել նրան, դատավորը հրամայեց սրբին [նորից] բանտ նետել:

Երեք օր անց, [կրկին] նստելով բեմին, հրամայեց բերել Աստծու սրբին: Եվ երբ բերեցին, ասաց նրան. «Վլասիո՛ս, զոհ կմատուցե՞ս աստվածներին, թե՞ [կամենում] ես չարաչար [մահվամբ] կորչել»: Սուրբն ասաց. «Կկորչեն աստվածները, որ չեն ստեղծել երկինքն ու երկիրը: Իսկ մահը, որով սպառնում ես ինձ, հավիտենական կյանքի առիթ կլինի ինձ համար»: Եվ բռնակալը, տեսնելով սրբի անփոփոխելի հավատը, հրամայեց նրան փայտից կախել և երկաթե քերիչներով սաստիկ քերել: Եվ սուրբն ասաց դատավորին. «Ո՛վ ամբարիշտ, կարծում ես վնա՞ս ես հասցնում ինձ, մինչդեռ Քրիստոս ինձ զորացնում է: Եվ ես աչքս հառել եմ անանց բարիքներին, որ [Նա] պատրաստել է իր սիրելիների համար»: Եվ դատավորը հրամայեց իջեցնել նրան փայտից և բանտ տանել:

Իսկ երբ տանում էին սրբին, Աստծու երկյուղած որոշ կանայք գնում էին նրա ետևից, և նրա վրայից հոսած արյամբ օծում էին իրենց մարմինները: Երբ դահիճները տեսան այս, նրանց բռնելով` տարան դատավորի մոտ և ասացին. «Ո՛վ դատավոր, սրանք ևս քրիստոնյա են»: Եվ դատավորն ասաց նրանց. «Հնազանդվեցե՛ք աստվածներին և զո՛հ մատուցեցեք նրանց»: Իսկ կանայք պատասխանեցին և ասացին. «Եթե կամենում ես, որ զոհ մատուցենք քո աստվածներին, [պետք է] գնանք ծովակի մոտ, և այնտեղ բերես քո աստվածներին, և մեր երեսները լվանալուց հետո նրանց զոհ կմատուցենք»: Եվ ուրախանալով` բռնակալը հրամայեց երանելի կանանց խնդրանքի համաձայն իրենց աստվածներին տանել ծովակի մոտ: Իսկ կանայք, վերցնելով գարշելի չաստվածներին, գցեցին ծովի խորքերը: Եվ երբ դատավորը տեսավ եղածը, դեմքի գույնը փոխվեց և ատամներն էր կրճտացնում ու զայրանալով բարկանում էր զինվորների վրա և ասում. «Ինչո՞ւ չարգելեցիք նրանց, որ աստվածներին ծովը չգցեն»: Զինվորներն ասացին. «Խորամանկությամբ խոսեցին քեզ հետ և խաբեությամբ խորտակեցին մեր աստվածներին»: [Իսկ] կանայք ասացին. «Աստված, որին զինվորներն են պահում, Աստված չէ, որովհետև Աստված անչարչարելի է: Իսկ սրանք, որոնց աստված էիք անվանում, ստեղծված են փայտից, ոսկուց և քարից: Եվ սրանց ճակատագրին կարժանանան նաև նրանք, ովքեր ստեղծել և հուսացել են դրանց»: Եվ կատաղելով` դատավորը հրամայեց կապար հալել և լցնել պղնձյա մեծ կաթսայի մեջ, իսկ տանջանարանի մյուս կողմում փափուկ կտավ տարածել: Եվ ասաց [երանելի] կանանց. «Ընտրեցե՛ք ձեզ համար այս երկուսից մեկը. կա՛մ կերկրպագեք աստվածներին և կփրկեք ձեր անձերն ու կանցնեք փափուկ կտավի վրայով, կա՛մ պետք է փորձվեք այս տանջանարանում»:

Կանանցից մեկը երկու երեխա ուներ, և նրանք ասացին իրենց մորը. «Մի՛ թող, որ կորչենք երկրի վրա, այլ, ինչպես հագեցրեցիր մեզ քո կաթով, հագեցրո՛ւ նաև մեր Աստծու արքայությամբ»: Եվ դատավորն անմիջապես հրամայեց կախել և քերել նրանց: Եվ նրանց մարմինները փայլատակում էին ինչպես ձյունը` [պայծառ արևի ներքո]: Եվ երկնքից իջավ հրեշտակը. բժշկում էր նրանց և ասում. «Մի՛ երկնչեցեք: Բարի մշակն սկսում է հնձել, և երբ ավարտում է, օրհնությամբ վերցնում է վարձն իր և ուրախությամբ վերադառնում իր հարկը: Նույն կերպ ճգնեցե՛ք և դուք, որ մեր Փրկչից ընդունեք հավիտենական կյանքը»: Այնժամ դատավորը հրամայեց երանելի կանանց հնոցի մեջ նետել: Եվ երբ գցեցին, բորբոք հուրն անմիջապես մարեց, և [կանայք] անվնաս դուրս եկան հնոցից: Դատավորն ասաց նրանց. «Հեռո՛ւ վանեցեք ձեզնից կախարդությունն այդ և մոտեցե՛ք, զո՛հ մատուցեցեք աստվածներին»: Իսկ սուրբ կանայք միաբան ասացին. «Փա՜ռք Քեզ, մե՛ր թագավոր Հիսուս Քրիստոս, որ մեզ կանչեցիր դեպի Քո բարությունների ճանապարհը»: [Այնուհետև] դիմեցին դատավորին. «Շտապի՛ր, կատարի՛ր ինչ որ մտածել ես մեզ համար, որովհետև մենք երկնային արքայությանն ենք հրավիրված»:

Այնժամ զայրացած դատավորը հրամայեց սրով կոտորել նրանց: Եվ դահիճները, կանանց վերցնելով, տարան նահատակության վայրը: Եվ սրբերն աղաչում էին նրանց, որ թողնեն մի պահ աղոթել: Եվ երբ թույլատրեցին, երանելիները ծնկի իջան և ասացին. «Ո՞վ կա մեր Աստծու պես, [Նրա], որ մեզ հեռացրեց խավարից և կանչեց դեպի Իր լուսավոր փառքերը: Եվ սրա համար աղաչում ենք Քեզ, մե՛ր [Տեր] Աստված, տեղավորի՛ր մեզ Քո առաջին վկա Թեկղի մոտ` ընդունելով աղաչանքները Քո սուրբ քահանայապետի և վկայի, որ մեզ առաջնորդեց դեպի այս նահատակությունը»: Եվ իրենց ձեռքերը կարկառելով ու աչքերը երկինք հառելով` ասացին. «Փա՜ռք Քեզ, մե՛ր Աստված Քրիստոս, [իբրև] պատարագ ընդունի՛ր մեր հոգիները Քո սուրբ սեղանին»: Եվ մանուկներն ասացին իրենց մորը. «Տերը պատրաստել է ձեր պսակները. մեզ հանձնի՛ր քաջ նահատակ Վլասիոսին` մեր հոտապետին»: Եվ դրանից հետո դահիճը սրով հատեց պարանոցները երանելիների, որ իրենց անձերը զոհեցին հանուն հույսի, որ տածում էին առ Քրիստոս:

Եվ օրվա երրորդ ժամին դատավորը նստեց բեմի վրա, հրամայեց իր առջև բերել սուրբ Վլասիոսին և ասաց նրան. «Վլասիո՛ս, այժմ զոհ մատուցելո՞ւ ես, թե` ոչ»: Սուրբն ասաց նրան. «Ո՛վ կույր և հիմար. մարդկանցից ո՞վ է, որ արարիչ Աստծուն ճանաչելով` կերկրպագի անշունչ կուռքերին: Դու, խավարյա՛լդ, քարերն ու փայտերն ես երկրպագում, իսկ ես` երկնքի ու երկրի արարողին: Եվ ես չեմ վախենում քո սպառնալիքներից, ինչպես կամենում ես` տանջիր մեզ. միայն մարմինս կմատնես տանջանքների, մինչդեռ իմ հոգուն միայն Արարողն է իշխում»: Դատավորն ասաց. «Ա՛յ թշվառական, եթե քեզ գցեմ ծովի խորքերը, ինչո՞վ պիտի քեզ օգնի Նա, որին երկրպագում և պաշտում ես»: Սուրբն ասաց. «Եվ դու ա՞յդպես ես կարծում, հիմա՛ր, թե քո գարշելիներին երկրպագելով` կփրկվես. վա՜յ քեզ, երի՛ցս թշվառական և գազան արյունարբու, որովհետև ժառանգելու ես հավիտենական հուրը: Իսկ ես հիմա զորությունն իմ Աստծու, որին պաշտում եմ, քեզ ցույց կտամ ջրերի վրա»:

Եվ այդ ժամանակ իշխանը հրամայեց նրան ծովը նետել: Սուրբը մոտեցավ, ջուրը կնքեց [Քրիստոսի նշանով], և ջուրն իր բնույթը փոխելով` պնդացավ, և անցնելով` երանելին կանգնեց ջրերի վրա` ինչպես գետնին: Եվ ասաց դահիճներին. «Եթե աստվածներ ունեք, ցույց տվեք դրանց զորությունը` դուք ևս եկեք այստեղ: Եվ դահիճները, որ վաթսունութ հոգի էին, շարժվեցին դեպի սուրբն ու ընկղմվեցին ծովի խորքերը: Իսկ Աստծու հրեշտակն իջնելով կանգնեց սրբի մոտ և ասաց. «Ուրա՛խ եղիր, Աստծու քահանայապետ. ե՛կ, դուրս արի այստեղից և ընդունի՛ր պսակը, որ Աստված պատրաստել է քեզ համար»: Եվ սուրբ Վլասիոսը գնաց ջրերի վրայով, և նրա երեսը լույս էր ճառագում, որից սքանչանում էին տեսնողները: Եվ դատավորն ասաց. «Մահն ավելի լավ համարեցիր, քան աստվածներին զոհ մատուցելը»: Երանելին պատասխանեց. «Գիտցի՛ր, ո՛վ դատավոր, որ ես սուրբ Աստծու ծառան եմ և գարշելիներին զոհ չեմ մատուցում»: Բարկացած դատավորը նրա վրա վճիռ կայացրեց և ասաց. «Հրամայում եմ սրով կտրել գլուխները երկու մանուկների և Վլասիոսի, որ ինքնակալ թագավորի հրամանն արհամարհեց և անարգեց աստվածներին»: Իսկ սուրբ Վլասիոսն աղոթում և ասում էր. «Ի՛մ Տեր Աստված, որ ինձ փրկեցիր կռապաշտության մահից, խավարից դեպի լույս տեղափոխեցիր և անգիտությունից դեպի ճշմարիտ գիտություն: Զորությունների՛ Տեր, որ նստում ես քերովբեների վրա և բացում սահանքները երկնահոս ջրերի, [Դու], որ աղեղն ես գծում իբրև Քո նշան, [Դու], որ կործանեցիր սատանային և խորտակեցիր վիշապի զորությունը. լսի՛ր Քո ծառայի աղաչանքները, և եթե մեկը պատահմամբ փուշ կամ ոսկոր կուլ տա, կամ մի այսպիսի նեղության հանդիպի, լինի մարդ, թե անասուն, և եթե իմ անվամբ խնդրեն Քո Աստվածության առջև, կատարի՛ր նրանց սրտերի բոլոր խնդրանքները»: Եվ երբ նա այս էր աղոթում, երկնքից ամպն իջավ և ծածկեց սրբին: Եվ Փրկիչն ասաց նրան. «Ի՛մ քաջ նահատակ, քո բոլոր խնդրանքները կիրականացնեմ: Կանեմ ավելին` քան խնդրել ես և կօրհնեմ բոլոր նրանց տները, ովքեր կկատարեն քո հիշատակը, և բարությամբ կլցնեմ նրանց շտեմարանները` քո բարի խոստովանությանը համապատասխան»: Եվ դահիճն, արագ մոտենալով, քաղաքից դուրս` պարսպի մոտ եղած մի ժայռի վրա գլխատեց սուրբ Վլասիոսին և երկու մանուկներին: Իսկ մի բարեպաշտ կին, որի անունն էր Եղեսեաբ, վերցրեց նրանց նշխարներն ու թաղեց մարտիրոսության վայրում, ուր մինչ այսօր բազում բժշկություններ են լինում:

Սուրբ և ամենափառ վկա և քաջ հովվապետ Վլասիոսը մարտիրոսվեց փետրվարի տասնմեկին, ամբարիշտ Լիկիանոսի գահակալության օրերին և մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի թագավորության ժամանակ, որին վայել է փառք, իշխանություն և պատիվ` այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից:

Աղբյուր՝ Surbzoravor.am