Այսպէս է ասում Տէրը. «Եթէ դուք իմ ուսուցմանը հաւատարիմ մնաք, իմ ճշմարիտ աշակերտները կը լինէք: Եւ կը ճանաչէք ճշմարտութիւնը, եւ ճշմարտութիւնը ձեզ կ՚ազատի» (Հովհաննես 8:31)

Կոմիտաս․ Քաղհան

Գարնան գութանը հանեցի,
Յար, նայ, նայ, նայ, նայ, նա՜յ,
Արտը բամբակ ցանեցի,
Սոնա յար, նայ, նայ, նա՜յ:
Ամառն եկավ, քաղն ելավ,
Յար, նայ, նայ, նայ, նայ, նա՜յ,
Քաղհանավոր ճարեցի,
Սոնա յար, նայ, նայ, նա՜յ:
Աշնան անի լավ օրեր,
Յար, նայ, նայ, նայ, նայ, նա՜յ,
Բամբակ քաղեմ նուբարով,
Սոնա յար, նայ, նայ, նա՜յ:
Քաղհան կանեմ հո բարով,
Յար, նայ, նայ, նայ, նայ, նա՜յ,
Տոլմա փաթթեմ բիբարով,
Սոնա յար, նայ, նայ, նա՜յ:
Բեռնեմ սայլը սար հանեմ,
Սար հանեմ ու տուն տանեմ,
Դուրս գա չարի չար աչքը,
Ձմեռ հանգիստ օր կանեմ:

Հայ ժողովրդական «Քաղհան» երգն է: Մշակումը` Կոմիտասի: Կատարում է Երևանի կամերային երգչախումբը: Խմբավար` Հարություն Թոփիկյան:

Սա գյուղացու աշխատանքային առօրյա է, որտեղ գյուղացին գործն անում է, ու, ասես, քթի տակ դնդնալով ինքն իր հետ խոսում իր արածի մասին՝ ամեն քառատողի վերջում նաև հիշելով իր սիրելիին՝ Սոնա յարին: Սոնան ընդհանրապես հայ երգերում հաճախ հանդիպող անուն է և նշանակում է սիրունատես: Եւ այսպես, գյուղացին սկզբում պատմում է, որ գարնանը գութանը հանել, հողը վարել ու արտը բամբակ է ցանել: Հետո ասում է, որ երբ ամառը եկավ, քաղն էլ աճեց, ելավ, ու ինքը քաղհանի համար օգնող մշակ է գտավ, քաղհանավոր ճարեց:

Առհասարակ քիչ թե շատ ունևոր գյուղացիները մշակներ էին վարձում, որ իրենց օգնեին դաշտերում աշխատանքները ժամանակին ավարտելու համար:

Երրորդ քառատողում խնդրում, որ աշնանն էլ լինեն լավ օրեր և ինքը, երևի հաջորդ գարնանը, նորից բամբակ քաղի նուբարով: Նուբարը առաջին բերքն է:

Այս կատարումը պարունակում է միայն այս քառատողերը: Սակայն երգն ունի շարունակություն էլ, որոնք նույնպես կներկայացնեմ:

Դրանցից մեկում գյուղացին երգում է, որ այժմ բարով քաղհան է անում: Սա նշանակում է, որ տարին նպաստավոր է եղել բերքի համար, կարկուտ, երաշտ կամ մեկ այլ բան չի եղել, որ կփչացներ արտի բերքը: Եւ այժմ գոհությամբ քաղհան է անում և քթի տակ երգում այս զվարթ երգը: Այս տողերից հետո, որից իմանում ենք, որ մշակը քաղհան է անում, երգում է, որ աշխատանքից հետո տոլմա է փաթաթելու բիբարով: Բիբարը թուրքերեն բառ է, հայերենում ասում ենք պղպեղ: Այսինքն ամբողջ օրն աշխատելով վաստակելուց հետո արդեն պետք է ընտանիքով, կամ ինչպես էր հին ժամանակներում՝ գերդաստանով, սեղան նստեն:

Եվ վերջին քառատողում, ինչպես երևում է խոսքերից, արդեն աշխատանքն ավարտել է դաշտում, ողջ քաղհանածը բարձել է սայլին, որպեսզի սարը հանի և տուն տանի: Այս խոսքերից իմանում ենք, որ դաշտը տնից բավականին հեռու է, սարից այն կողմ: Վերջին երկու տողում ասում է, որ ձմռան ամիսները հանգիստ է անցկացնելու, և թող դուրս գա չարակամ մարդու աչքը, ով կնախանձի իր արդար վաստակին: Այստեղ կարծես սովորեցնում է, որ փոխանակ դրացու՝ քրտինքով վաստակած, ձեռք բերածին չար աչքով նայելու, ավելի լավ է ամենքն էլ աշխատանքով, արդար քրտինքով վաստակեն իրենց ապրուստը, այնպես՝ ինչպես ինքն է առանց ուրիշի ունեցվածքին աչք դնելու ողջ տարին աշխատել, ինչը երևում է երգի խոսքերից, որտեղ չկա նախանձի ոչ մի խոսք: