Այսպէս է ասում Տէրը. «Ուրեմն, դէն գցելով ամէն չարութիւն, ամէն նենգութիւն, կեղծաւորութիւններ, նախանձ եւ ամէն չարախօսութիւն, որպէս նորածին երեխաներ՝ միշտ փափագող եղէք բանական եւ անխարդախ կաթին, որպէսզի նրա միջոցով աճէք փրկութեան համար» (Պետրոս 2:1-2)

Վարշամ Փարսադանյան. Հուշեր Կոմիտասի մասին

(հատված)

Խրիմյան Հայրիկի մահից հետո, Կոմիտասի դեմ սոսկալի հալածանք սկսվեց վանականների, կղերականների կողմից:

Մի քանի տարի համբերելուց հետո, Կոմիտասը ստիպված եղավ միառժամանակ պատսպարվել արտասահմանում, և դա եղավ նրա վերջին ճամփորդությունը: Կոմիտասը չափազանց զգայուն մարդ էր: Երգելու ժամանակ ամենաչնչին սխալը նա չէր հանդուրժում:

Նա խիստ դեմ էր ուրիշի ստեղծագործած երգերը յուրացնելուն կամ ըստ իր ցանկության վերափոխելուն և այլն.

Զրույցի ժամանակ նա միշտ ասում էր.

- Ոչ, չի կարելի օգտագործել ուրիշի ստեղծագործությունը և ոչ էլ կարելի է այն մազաչափ անգամ փոփոխության ենթարկել: Ինչպե՞ս կարելի է ուրիշի զգացմունքները յուրացնել: Երգը պատմություն չէ և ոչ էլ վեպ կամ դասարանային շարադրություն, որ հնարավոր լինի գողանալ նրա մտքերը կամ թե դեպքերը սեփականացնել և այլն: Պատմաբանը, վիպասանը եթե բարեխիղճ մարդ է, օգտվում է մի այլ պատմաբանից և նշում իր գրվածքում հեղինակի անունը: Բայց պատահում է անբարեխիղճ պատմաբան, որ ուրիշ պատմաբանի դեպքերը յուրացնում է և չի հիշում տվյալ հեղինակի անունը, այնուամենայնիվ պատմությունը մնում է պատմություն և այն չնայած գողացված, բայց անցնում է դարից դար: Իսկ երգը, որ յուրաքանչյուր ստեղծագործողի զգացմունքների հայելին է, ապա ինչպե՞ս կարելի է այն գողանալ կամ թե ինչպե՞ս կարելի է ուրիշի զգացմունքների մեջ մտցնել օտար զգացմունք: Դա ոճրագործություն է: Գեղարվեստի բնագավառում ստեղծագործությունը պետք է մնա անձեռնմխելի և ոչ ոք իրավունք չպիտի համարի իրեն մազաչափ անգամ յուրացնել այն կամ վերամշակել ըստ իր ցանկության, իր հասկացողության:
Կոմիտասը միշտ կրկնում էր.

- Երգը պետք է երգել այնպես, ինչպես հորինել է ստեղծագործողը, որպեսզի ի հայտ բերվի այդ երգի ամբողջ հարստությունը:

Աղբյուր՝ Komitas Museum-Institute ֆեյսբուկյան էջ