Այսպէս է ասում Տէրը. «Մի՛ ասայ, թէ՝ վրէժ պիտի առնեմ թշնամուց, այլ համբերութի՛ւն ունեցիր Տիրոջ հանդէպ, որ նա օգնական լինի քեզ» (Առակներ 20:22)

Տեր Եսայի քհն. Արթենյան. Երբ հրաշք ենք խնդրում…

«Վարդապետ, ուզում ենք քեզնից մի նշան տեսնել» (Մատթեոս 12:38)

Մատթեոսի Ավետարանից վերցված այս խոսքերը մեզ հիշեցնում են այն պատմությունը, երբ փարիսեցիները դիմեցին Քրիստոսին՝ հրաշքի խնդրանքով: Քրիստոս, ի պատասխան փարիսեցիների խնդրանքի, նրանց որակեց չար և շնացող սերունդ: Գիտենք, որ Հիսուսի կատարած հրաշքները մեծ խանդավառություն էին առաջացրել ժողովրդի մեջ, և այդ խանդավառությունը ցրելու նպատակով փարիսեցիները Հիսուսից այնպիսի երկնային, արտառոց նշան էին ուզում, որ Հիսուս չկարողանար կատարել և այդպիսով խամրեր Քրիստոսի հեղինակությունը:

Հիսուս սովորություն չուներ լոկ հետաքրքրասիրություն բավարարելու համար հրաշքներ գործելու, և այդ պատճառով Նա փարիսեցիներին մերժեց՝ նրանց համարելով չար և շնացող սերունդ:

Սակայն Քրիստոս տալիս է Հովնան մարգարեի օրինակը: Վերջինս իր՝ Աստծո կամքին հակառակվելու պատճառով, որպես պատիժ, երեք օր մնաց կետ ձկան փորի մեջ, որից հետո քարոզեց նինվեացիներին, ովքեր ճանաչեցին և երկրպագեցին ճշմարիտ Աստծուն: Հովնան մարգարեի օրինակը նշանն էր Քրիստոսի խաչելության և հարության: Տիրոջ հնազանդությունը մինչև խաչ և մահ, նույնպես պիտի լիներ մեծագույն հրաշք՝ տրված ողջ աշխարհին:

Երբ Սաբայի թագուհին այցելեց Սողոմոնին, վերջինս հրաշքներ չգործեց: Նրա գործերը բավական եղան ապացուցելու, որ ինքը կրողն է աստվածային իմաստության:

Իհարկե, միայն փարիսեցիները չէին, որ հրաշք էին խնդրում Քրիստոսից: Հրաշք էին խնդրում նաև պարզ մարդիկ՝ աղքատներ, հիվանդներ, սովյալներ: Հրաշք էր խնդրում Հերովդեսը, ով ծաղրեց Հիսուսին: Սա նշանակում է, հրաշքների հանդեպ ունեցած պահանջը հանրության մեջ տարբեր էր, ինչպես նաև, հրաշքի պահանջը տարբեր է մեր օրերում:

Սակայն այս ամենից առաջ պետք է նախ պարզել՝ ինչ է հրաշքը:

Մի՞թե հրաշքն այն անբնական երևույթն է, որը զարմացնում է բոլորին ու խախտում Աստծո կողմից սահմանված օրինաչափությունները: Բնականաբար, ոչ: Հրաշքի այս տեսակ պատկերացումը, որ մենք ունենք այսօր, և ունեին փարիսեցիները այն ժամանակ, ավելի շատ նման է մոգության: Իսկ աստվածային հրաշքը բոլորվին այլ բան է. այն վերականգնում է խախտված ներդաշնակությունը, ոչ թե խախտում այն: Այն կարող է մարդու և Աստծո մեջ հաշտության ու ներդաշնակության առիթ լինել: Հրաշքը պարզապես վերկանգնում է այն, ինչը պետք է լիներ: Օրինակ, Քրիստոս բժշկում էր հիվանդներին: Հիվանդությունը բնական երևույթ չէ: Այն, որ մարդը հիվանդ է, հաշմանդամ է, տկար է արդեն ցույց է տալիս, որ ներդաշնակությունը խախտված է, և որտեղ որ հայտնվում է Աստված, այդ խախտված ներդաշնակությունն է վերականգնվում: Եթե անդրադառնալու լինենք Քրիստոսի կատարած բոլոր հրաշքներին, ապա այս ճշմարտությունն անընդհատ մեր առջև կպարզվի: Իսկ ի՞նչ է անհրաժեշտ հրաշքի համար:

Հրաշքի իրագործման կարևորագույն պայմանը հավատքն է: Եվ պատահական չէ, որ Ավետարանում ասվում է՝ Քրիստոս, որևէ հրաշք գործելուց առաջ, հարցնում էր՝ հավատում ես, թե ոչ: Այսինքն, Նա նախ բուժում էր մարդու հավատքը, հետո կատարում այս կամ այն հրաշքը:

Հրաշքի իրագործման մյուս կարևոր պայմանը, հրաշքի իրական կարիքն է, և պարտադիր չէ, որ այն տխուր կամ ողբերգական առիթ լինի: Քրիստոս ոչ միայն ցավի ու ողբերգության մեջ հայտնվելով հրաշք կատարեց, վերականգնելով խախտված ներդաշնակությունը, այլև հայտնվեց մարդկանց ուրախության ու երջանկության պահերին: Նա իր իսկ ներկայությամբ ապահովեց այն հրաշքը, որը մարդկանց հոգիները ցնծությամբ ու մխիթարությամբ պիտի լցներ:

Հրաշքի իրագործման մեկ այլ պայմանը մարդու՝ սեփական անկարողության գիտակցումն է: Քանի դեռ մենք կարծում ենք, որ կարող ենք ամեն ինչ անել, պարզապես թույլ չենք տալիս, որ Աստված գործի մեր կյանքում: Եկեղեցու հայրերը մեզ սովորեցնում են, որ երբ մենք կարիքի մեջ ենք, պիտի գիտակցենք մեր անկարողությունը, հուսանք ու թույլ տանք, որ Աստված օգնի մեզ:

Հրաշքին ականատես լինելու համար կարևոր է նաև աստվածային կարեկցանքի գիտակցությունը: Հիսուս կարեկցեց, Հիսուս խղճաց. սա նշանակում է, որ Աստված տեսավ կարիքավոր մարդկանց, ովքեր ոչ մի կերպ չէին կարողանում մեղմել իրենց ցավը: Մարդը, ով կոչված էր ապրելու Աստծո հետ ներդաշնակության, ուրախության ու կյանքի լիության մեջ, կքված ու կորացած էր կարիք կոչվող բեռան տակ: Սակայն աստվածային հրաշքները եկան ապացուցելու, որ կարիքը, սովը, մեղքը, ցավը, մահը ոչինչ են աստվածային սիրո և ողորմության առաջ:

Եվ ահա, եթե այս արժեքային համակարգի մեջ է ձևավորվում ու զարգանում մեր հոգևոր կյանքը, ապա իսկապես հնարավոր է վերականգնել խախտված ներդաշնակությունը՝ աստվածային ողորմության ու մարդկային կարիքի, աստվածային զորության ու մարդու անկարողության, աստվածային սիրո ու մարդու տգիտության միջև:

Ավետարանական այս հատվածում Քրիստոս հրեաների պահանջը չկատարեց: Հիսուս պարզապես ավարտին հասցրեց Իր առաքելությունը, և ավարտը հենց այն հրաշքն էր, որ պահանջում էին հրեաները: Ի վերջո, մարդկային կյանքի ամենամեծ հրաշքը Քրիստոսի հարությունը եղավ, բայց չար ու շնացող սերունդն այդպես էլ չհասկացավ ու չտեսավ այն: Հրեական իրականության մեջ, ըստ ավետարանական պատումների, մենք տեսնում ենք երկու հիմնական խավ: Դրանցից առաջինը՝ փարիսեցիներ, օրենսգետներ, դպիրներ, որոնք վստահ էին իրենց բարեպաշտական մղումների, բարոյական առաքինությունների մեջ և չէին զգում իրենց հոգու դատարկությունը: Մյուս կողմում աղքատ, հիվանդ, կարիքավոր խավն էր, որոնք բազմաթիվ անգամներ տեսան աստվածային հրաշքները և վկայեցին դրանց մասին: Այս երկու խավերի բախման արդյունքում Հիսուս մերժում է փարիսեցիների խնդրանքն ու անվանում նրանց չար սերունդ: Իսկ մյուսինը կատարում է, որովհետև եկել էր աշխարհ՝ փրկելու մեղավորին: Մեղավոր և արդար. սրանք լոկ բառեր չեն, այլ մի ամբողջ պայքար, որ ուղեկցում է մարդկությանը իր ողջ գոյության ընթացքում: Այսօր էլ այդ պայքարը մեր մեջ է և մեր սրտերում:

Եվ այս պայքարն իր լավագույն լուծումն է գտնում Ավետարանում, մասնավորպես այն հատվածում, երբ Քրիստոս գնում է փարիսեցի Սիմոնի տուն: Երբ վերջինս ճաշի է հրավիրում Հիսուսին, հյուրընկալության որոշ կանոնների նկատմամբ անփույթ է գտնվում, կարծելով որ իր նման փարիսեցին արդեն իսկ հարգանքի էր արժանացրել Հիսուսին՝ ճաշի հրավիրելով իր տուն: Ճաշի ժամանակ անբարոյական մի կին գալիս ու համբուրում է Հիսուսի ոտքերը, իր արցունքներով թրջում և իր մազերով սրբում, անուշ յուղով օծում Հիսուսի գլուխը: Բոլորը կարծում էին, որ եթե Քրիստոս մարգարե լիներ, կիմանար՝ ով է այս կինը, և թույլ չէր տա իրեն մոտենալ: Ահա այստեղ է որ Քրիստոս խոսում է՝ Սիմոն, բան ունեմ քեզ ասելու: Եվ ինչ է ասում Քրիստոս: Նա ասում է, որ Սիմոնը արհամարհում է այդ կնոջն ու նրա մեղավոր վիճակին հակադրում իր <<մաքուր>> անցյալը, փոխանակ նրան կարեկցելու՝ դատապարտում է և հպարտանում իր առաքինություններով, բայց թող չմոռանա, որ ինքն էլ բացարձակ անմեղ չէ, և թեև նրա պարտքը հիսուն դահեկան է, կնոջինը՝ հինգ հարյուր, բայց երկուսն էլ պարտապաններն են և ոչինչ չուեն՝ պարտքը վերացնելու համար:

Ուստի բոլորս պետք է ծարավի լինենք այնպիսի հրաշքի, որը կջնջի մեր պարտամուրհակը:
Ուրեմն անտրամաբանական չէ, որ մեղավորը, ով ծնկի է գալիս Հիսուսի առջև, այլևս սրբացած հոգի է և ականատեսը այն հրաշքի, որ փափագում էին տեսնել փարիսեցիները:

Մեղավորը պարզապես ծունկի է իջնում Հիսուսի առջև և արցունքով պատմում իր մեղքերը, Աստծուն ներկայացնում իր զղջումը, իսկ փարիսեցին ցանկանում է փորձել Հիսուսին, և նոր միայն ընդունել: Բնական է, որ Հիսուս պիտի պատասխանի՝ գրված է՝ քո Տեր Աստծուն չպետք է փորձես:

Այսօր էլ մենք մեր հոգում մեղավորի և արդարի պայքարն ենք կրում, որը հաճախ ընկճում է մեզ: Մեր անզորության մեջ մենք փափագում ենք հրաշք տեսնել, փարիսեցու նման կարծելով, որ մենք մեր բաժինը կատարեցինք՝ փորձեցինք մեղքից հեռու մնալ, օրինավոր ապրել ուրեմն արժանի ենք հրաշք տեսնելու, և ո՞րն է այդ հրաշքը:

Եթե հրաշք ենք ուզում, ապա ու՞ր են մեր արցունքները, նարդոսի յուղերը, ինչու՞ ծունկի չենք գալիս Տիրոջ ոտքերի առջև: Այսօր էլ Քրիստոս Սիմոնի նման դիմում է մեզնից յուրաքանչյուրին՝ ցույց տալով այն պարտամուրհակը, որը մենք ինքներս անկարող ենք ջնջել: Բոլորս էլ պիտի մեր հավատքով ու սիրով, զղջումով ու աղոթքով, բարձրացնենք մեր հայացքը երկինք, ու ակնկալենք, որ աստվածային հրաշքի արդյունքում պիտի ջնջվի այդ պարտամուրհակը:
Ուրեմն եթե հրաշք ենք ուզում, ապա ծնկի իջնենք Աստծո առաջ, մաքրենք մեր հոգիները, և պիտի տեսնենք Հարուցյալ Քրիստոսին, ով ասում է՝ խաղաղություն ձեզ:

Եվ թող այդ խաղաղությունը մեր կյանքը լցնի նոր հրաշքներով: Ամեն: