Այսպէս է ասում Տէրը. Որդեա՛կ, պահի՛ր իմ խօսքերը եւ օր ու գիշեր դրանց մասի՛ն մտածիր իբրեւ հարազատ որդի եւ ազնիւ ժառանգ, իսկ նա, ով չի նորոգում եւ բարձրացնում նախնիների առաքինութիւնը, նա ամօթ եւ նախատինք է իր պապերի համար եւ մի նոր անէծք: ՍԻՐԱՔ ; 20 ,28

Թեոդոր Աման

Ռումինահայ նկարիչ, ռումինական արվեստի նշանավոր դեմքերից Թեոդոր Ամանը (1831 թ.-1891 թ., Բուխարեստ): Ծնվել է այժմյան Ռումինիայի Արճեշ նահանգի Կամպլունգ Մուսչել քաղաքում: Նահանգի անվանման ծագումը միանշանակ կապվում է Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի համանուն քաղաքի հետ:

Թեոդոր Ամանը իր սկզբնական նկարչական կրթությունը ստացել է հայրենի Կոռտատել դղյակից ոչ հեռու գտնվող Կռայովա կենտրոնի և Բուխարեստի արվեստի դպրոցներում: Հետագա կրթությունը ստացել է Փարիզում: Կարճատև ճանապարհորդության ժամանակ այցելել է Կոստանդնուպոլիս և Ղրիմ: 1855 թ. Փարիզում անցկացված Համաշխարհային ցուցահանդեսին մասնակցել է իր նոր «Ալմայի ճակատամարտը» կտավի ցուցադրումով:

1863 թ. Թեոդոր Ամանը վերադառնալով կարճատև ճանապարհորդությունից ընկերոջ հետ քայլեր է ձեռնարկում հայրենիքում հիմնելու արվեստի օջախ: Ջանքերը ապարդյուն չեն անցնում, և 1864 թ. հոկտեմբերի 4-ին իշխան Ալեկսանդրու Իոանն Ա-ի հրովարտակով Բուխարեստում հիմնադրվում է Ազգային գեղարվեստի դպրոցը: Նորաստեղծ հաստատության տնօրեն է նշանակվում ինքը՝ Թեոդոր Ամանը՝ գլխավորելով այն մինչ մահը՝ 1891 թ.: Զբաղվել է նաև կսիլոգրաֆիայով: Ստեղծել է պատմական թեմաներով կտավներ, մարտանկարներ, դիմանկարներ, գունանկարներ:

1868-69 թթ. Թեոդոր Ամանը Բուխարեստում՝ Կլեմենտի փողոցում կառուցում է իր առանձնատուն-արհեստանոցը: Առանձնատան ներքին հարդարանքի մասին պատկերացում կարելի է կազմել գեղանկարչի մի քանի պատկերներից, ինչպիսիք են՝ «Գեղանկարչի արհեստանոցը» ու «Դիմակահանդես արհեստանոցում»:

Վաստակավոր նկարիչ-պրոֆեսորի մահից 17 տարի անց՝ 1908 թ.-ին, իր իսկ ցանկությանը համաձայն՝ առանձնատունը նորից բացում է իր դռները արդեն որպես տուն-թանգարան: «Թեոդոր Աման» թանգարանում ցուցադրվում են հեղինակային շուրջ 200 գեղանկար, 400 նկար ու փորագրանկար և 50 փորագրանկարների կաղապար-կլիշէներ: 1990 թ. հետմահու ընտրվել է Ռումինիայի Ակադեմիայի պատվավոր անդամ: Թեոդոր Ամանի կտավները այժմ գտնվում են Ռումինիայի տարբեր պատկերասրահներում:

 

Աղբյուր՝ Panorama.am