Այսպէս է ասում Տէրը. «Այս եմ ձեզ պատուիրում. որ սիրէք միմեանց: Եթէ աշխարհը ձեզ ատում է, իմացէ՛ք, որ նախ ինձ է ատել: Եթէ այս աշխարհից լինէիք, աշխարհն արդէն, որպէս իրենը, ձեզ սիրած կլինէր. բայց որովհետեւ այս աշխարհից չէք, այլ ես ձեզ ընտրեցի աշխարհից, դրա համար աշխարհը ձեզ ատում

Քառասնից Մանկանց վանք

Քառասնից Մանկանց վանքը գտնվում է Դսեղ համայնքի հյուսիսարևմտյան մասում, Դեբեդի կիրճի ստորին հարթակի վրա, «Տախտեր» կոչվող հին բնակավայրի տարածքում:

Սրբավայր կարելի է այցելել միայն ոտքով` Դսեղից դեպի Դեբեդի կիրճ տանող քարքարոտ ճանապարհով կամ Ձորագետ համայնքից` բարձրանալով դեպի Դսեղ:

Համալիրը բաղկացած է եկեղեցուց, ժամատնից, կացարաններից, օժանդակ շինություններից, գերեզմանոցից և խաչքարերից: Մեզ է հասել կիսավեր վիճակում: XIII դ. կառույց է:

Վանքը կոչվել է Քառասուն Մանկանց անունով` ի հիշատակ այն 40 հայ պատանիների, ովքեր հավատափոխ չլինելու համար ենթարկվել են դաժան խոշտանգումների, և որոնց մասունքները այրելով թափել են գետը: Քառասուն Մանուկներն Արևելքի ամենապաշտվող Սրբերից են:

Քառասուն Մանուկների նահատակությունից որոշ ժամանակ անց, Քրիստոսի հավատքին հավատարիմ մնացած հալածյալների մի խումբ` Կեսարիայից, Տարոնից և այլ վայրերից, տեղափոխվում է Դսեղգյուղից դեպի Դեբեդի կիրճ տանող՝ «Տախտեր» կոչվող նախկին բնակավայր և, ի հիշատակ քառասուն նահատակների, կառուցում Քառասնից Մանկանց վանքը:

Հուշարձանը կառուցված է ֆելզիտե վարդագույն նրբերանգ սրբատաշ քարերով: Որմնամույթերը բազալտից են: Հարավային և արևելյան կողմերում կան ուշագրավ քանդակներով խաչքարեր: Պատերը հարուստ են արձանագրությունններով, խաչանախշերով ու վիմագրերով:

Հիմնական կառույցը ուղղանկյուն հատակագծով (11,0 X 8,0 մ) եկեղեցին է, որի գմբեթը չի պահպանվել, պատերը (հատկապես հարավայինը), թաղերն ու գմբեթակիր կամարները խարխլված ու կիսաքանդ վիճակում են: Հորինվածքով գմբեթավոր դահլիճ տիպի է, որտեղ դասական հորինվածքի արևելյան որմնամույթերը համատեղված են խորանի եզրային մասերին և նրա երկու կողմերին կից ավանդատների ճակատային պատերին: Ավանդատները կրկնահարկ են՝ երկայնական շեշտված ձգվածությամբ, և արևելյան կողմում ավարտվում են կիսաշրջանաձև խորշերով:

Ժամատան հետքերը մեզ չեն հասել, սակայն արևմտյան պատի մի արձանագրությունից (որի թվականը չի պահպանվել) որոշարկվում են նրա երբեմնի գոյությունը և նույնիսկ կառուցողը. «Ողորմութեամբն Աստծոյ ես Խաչատուր ծառայ Աստծոյ շինեցի զժամատունս և սալեցի զեկեղեցիս…»:

Տարածքում թափված են մեծ թվով համարակալված քարեր (ըստ երևույթին նախապատրաստել են վերակառուցման, սակայն այդպես էլ չեն սկսել), ձևավոր և քանդակազարդ մանրամասեր:

Ըստ վիմագրական տեղեկությունների` վանքի շինությունները քանիցս նորոգվել են XIII դ. վերջերին և հետագա դարերում:
Համալիրում մաքրման և տարածքի բարեկարգման աշխատանքներ են իրականացվել նաև 2004թ.` «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հովանավորությամբ, ՊՄՊ Լոռու մարզային ծառայության կողմից իրականացված «Նպաստ` աշխատանքի դիմաց» ծրագրի շրջանակներում:

Հիմնական գրականություն

Շախկյան Գ., Լոռի, պատմության քարակերտ էջեր, Երևան, 1986:

ՀՀ Հանրագիտարան, հ. 4, Երևան, 2003:

Աղբյուր՝ Hushardzan.am