Այսպէս է ասում Տէրը. «Այս եմ ձեզ պատուիրում. որ սիրէք միմեանց: Եթէ աշխարհը ձեզ ատում է, իմացէ՛ք, որ նախ ինձ է ատել: Եթէ այս աշխարհից լինէիք, աշխարհն արդէն, որպէս իրենը, ձեզ սիրած կլինէր. բայց որովհետեւ այս աշխարհից չէք, այլ ես ձեզ ընտրեցի աշխարհից, դրա համար աշխարհը ձեզ ատում

Արա Հարությունյանի Մայր Հայաստանը…

Տասնամյակներ առաջ ներկայիս Հաղթանակ զբոսայգու՝ «Մանումենտի» այգում էր հպարտ կանգնել Ստալինը, իսկ ավելի կոնկներտ նրա՝ 17 մետր բարձրության պղնձե կոփածո արձանը: Ասում են, որ ժամանակին նույնիսկ Ստալինը ժամանել է Երևան և տեսնելով իրա արձանը՝ գոհ է մնացել… Բայց տարիներ անց՝ նրա մահից հետո, այդ արձանն ապամոնտաժում են: 1961 թվականն էր, և «Մեր բակի» հայտնի պապիկն արդեն հասցրել էր մտնել Բեռլին…

Երկար ժամանակ արձանի տեղը «թափուր» է մնում: Ասում էին, որ Սատլինին գուցե փոխարինելու գար Լենինը, բայց հնգամյա դատարկությունից հետո Խորհրդային Միությունը որոշում է այտեղ կանգնեցնել Մայր Հայաստանի արձանը, որի հեղինակն է նկարիչ-մոնումենտալիստ Արա Հարությունյանը:

Ստալինից Եվգենյա

Արձանն ունի շատ հետաքրքիր պատմություն: Քանդակագործ Արա Հարությունյանը մի օր բանջարեղենի խանութում նկատում է 17 ամյա Եվգենյա Մուրադյանին և որոշում է, որ հենց այդ աղջնակը պետք է բնորդի Մայր Հայաստանին: Հեղինակը խնդրում է Գենյայի մայրիկին աղջկան ուղեկցել արվեստանոց, սակայն մայրը թույլ չի տալիս: Ավելի ուշ Եվգենյան եղբոր հետ է գնում արհեստանոց և 4-5 այցի ընթացքում Արա Հարությունյանը քանդակում է աղջկա դեմքը:

Եվգենյա Մուրադյանը

«Շատ հետաքրքիր էր, շատ նման էր, բացի հոնքերից, հոնքերը միացրած էին իրար, ու ինքն ասաց՝ դա վեհ կնոջ, ուժեղ կնոջ իմաստն ունի, որ հայ կինը եղել է ուժեղ, հաղթանակող, կռվող, պաշտպանող ազգը, հայրենիքը»…

Հետագայում խոստովանում է բնորդուհին ու հավելում.

«Ես ավելի ուժեղացա, ես ինձ զգում եմ այնպես, ինչպես նա՝ կանգնած»:

Բնորդուհին նշում է, որ առաջարկն ընդունել է սեփական զգացմունքներից ելնելով և այդ պահին շատ հեռու էր կերպարի իրական նշանակությունն ամբողջ էությամբ ընկալելուց:

Արա Հարությունյանը արձանն սկսել է քանդակել 1961 թվականին, իսկ 1967 թվականին այն արդեն տեղադրել են զբոսայգու տարածքում:

«Մայր Հայաստանի գաղափարը մի զգալի չափով արդեն կանխորոշված էր, կար պատվանդանը, որոշել էին նաև հուշարձանի նշանակումն ու իմաստը, տեղն ու կողմնորոշումը: 22 մետրանոց կոփածո պղնձե արձանը լինելու էր քաղաքի, երկրի պահապանը, ժողովրդի խորհրդանիշը: Քանի որ այն անձնավորելու էր ժողովրդի, մայր հողի գաղափարը, ես ընտրեցի թրով աղջկա, կնոջ, մոր կերպարը: Իհարկե, թրով կանայք աշխարհում շատ են ստեղծվել, և ես բնավ չեմ հավակնել հայտնագործություն անել: Չեմ էլ ձգտել շոյել դիտողի հայացքը արձանի մեղմիկ ձևերով: Պատերազմին նվիրված թանգարան-պատվանդանի վրա դրվող արձանը պետք է խիստ ու մոնումենտալ լիներ: Նա պետք է արտահայտեր առնականություն, ուժ, հերոսականություն, հաղթանակ: Իսկ պատվանդանի ուղղահայաց ձևերը պետք է հատվեին հորիզոնական ծավալներով: Պատվանդանի երեք քառորդների համար էլ գտանք արձանի համապատասխան լուծում՝ թրի հորիզոնական շարժումը: Այդ շարժումը սիմվոլիկ է, թուրը պատյան է դրվում, բայց զգացվում է նաև հանելու պատրաստակամությունը: Սա կատարվող գործողության երկրորդ իմաստն է, և, իր հերթին, խորհրդանշում է այն, որ մեր ժողովուրդը միշտ պատրաստ է, և հարկ եղած դեպքում պաշտպանելու է իր ձեռք բերած հաջողությունները, իր սիրասուն հայրենիքը: Ֆիգուրատիվ լուծում որոնելիս եղան բազմաթիվ տարբերակներ, որոնց մեջ կար նաև մոնումենտի շարունակությունը զինվորով ավարտելու տարբերակ: Սակայն զինվորը կարող էր խորհրդանշել միայն ռազմական ուժի՝ բանակի հաղթանակը, ուստի ամբողջ հայ ժողովրդի գաղափարը պահանջում էր ընտրել Մայր Հայաստանի կերպարը: Արձանը կոփածո պղնձից է՝ հավաքված երկաթյա հիմնակմախքի վրա: 22 մետրանոց արձանը կշռում է մոտ 15 տոննա»:

Պատմել է արձանի մասին Արա Հարությունյանը:

Ասում են, որ 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի օրը քանդակը սկսել է ճոճվել: «Մայր Հայաստան. զինվորական թանգարանի աշխատակիցները շատ են վախեցել, որ այն չի դիմանա և վայ կընկնի: Վազել են դուրս: Բայց բարեբախտաբար արձանի կանգուն է մնացել, իսկ նրա ամրությունը ստուգվել է ոչ ավել ոչ պակաս երկրաշարժի ցնցումների ալիքով: լեգենդներ են պտտվում նաև անյ մասին, որ հուշարձանի ոտքերի տակ գտնվող վահանի տակ Ստալինի ոտքերն են: Ասում են, որ նրա արձանի հիմքը եղել է ստալինի բրոնզե ոտքերը, բայց թանգարանի աշխատակիցները պնդում են, որ այս պատմությունն իրականության չի համապատասխանում:

Ճանաչենք Հայաստանի խորհրդանիշներն ու դրանց ստեղծողներին. նրանք իրականում մեր երկրի դեմքերն ու պատմություն կերտողները…

Աղբյուր՝ vnews.am