Այսպէս է ասում Տէրը. Որդեա՛կ, պահի՛ր իմ խօսքերը եւ օր ու գիշեր դրանց մասի՛ն մտածիր իբրեւ հարազատ որդի եւ ազնիւ ժառանգ, իսկ նա, ով չի նորոգում եւ բարձրացնում նախնիների առաքինութիւնը, նա ամօթ եւ նախատինք է իր պապերի համար եւ մի նոր անէծք: ՍԻՐԱՔ ; 20 ,28

Ուսանեք կյանքից և աշխատեք ազնվացնել կյանքը

Մեզ՝ դերասաններիս համար անգնահատելի նշանակություն ունեին Իսահակյանի հայացքները թատրոնի մասին: Այդ էր պատճառը, որ աշխատում էինք շատ հանդիպել ու լսել նրա իմաստուն մտքերը: Նա եվրոպական երկրներում տեսել էր բազմաթիվ դերասանական տաղանդներ, շատ էր սիրում թատրոնը. չէր լինի մի պրեմիերա, որ առաջին կարգում նստած չլիներ: Ներկայացումից հետո անպայման կհանդիպեր դերասանների հետ և երևանյան փողոցներով դանդաղ քայլելով՝ կհայտներ իր կարծիքը և՛ պիեսի, և՛ դերասանների խաղի մասին: Նա ցույց էր տալիս մեզ արվեստի ազնիվ ու ոչ ազնիվ կողմերը:

- Արվեստը պայքար է, - ասում էր Իսահակյանը, - երբեք տուրք մի՛ տվեք էժանագին ծափահարություններին, կեղծ ոգևորությանը: Մի մոռացեք. արվեստը ոչ թե ժողովրդի ետևից է գնում, այլ առջևից: Եվ տանում է ժողովրդին իր ետևից: Միշտ ուսանեք կյանքից, միայն կյանքից: Եվ որ գլխավորն է, աշխատեք ազնվացնել այդ կյանքը: Ուսանել և ոչ թե զվարճացնել: Հակառակ դեպքում իզուր է ձեր աշխատանքը:

Ինքը՝ Իսահակյանը, սիրում էր լինել ժողովրդի մեջ, լսել նրա ցավերը, ապրել նրա զգացումներով, ուրախանալ և տխրել նրա հետ: Նա ժամերով կզրուցեր գյուղացիների հետ՝ ցանկանալով թափանցել ոչ միայն նրանց առօրյայի, այլև խորանալ հողի մարդկանց տենչանքների մեջ: Այդ էր պատճառը, որ նրան հասկանում էր յուրաքանչյուր հայ մարդ: Նա ցանկալի և պատվավոր հյուր էր յուրաքանչյուր ընտանիքում:

Հիշում եմ՝ գրականագետ Սուրեն Հարությունյանի տանը հարսանիք էր: Նրա դուստրը խնդրեց Իսահակյանին՝ ներկա լինել հանդեսին: Եկավ և մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանը: Հարսանիքը մի առանձին շուք էր ստացել շնորհիվ երկու մեծ վարպետների ներկայության: Այդ երկու հսկաները ուրախանում էին պատանիների նման, գինի էին խմում ու պարում: Մի քանի ընկերներով որոշեցինք տուն ուղեկցել երկու գինովցած ծերուկներին: Ողջ ճանապարհին նրանք երգում էին:

Իսահակյանի տան դռները միշտ բաց էին բոլորի համար: Հյուրեր, այցելուներ գրեթե միշտ կային: Արտասահմանից ամեն մի երկրպագու կամ արվեստագետ անպայման պետք է այցելեր Մ. Սարյանի արվեստանոցը և Ավ. Իսահակյանի բնակարանը:

Մի օր իմանում եմ, որ, ինչպես գյումրեցիներն են նրան անվանում, մեր Ավոն, ինձանից լուրջ վիրավորվել է: 1955 թ. Սունդուկյանի անվան թատրոնը տոնեց իմ ծննդյան 50, թատերական գործունեության 30-ամյակը: Իսահակյանը եկավ հանդեսին: Շարունակ զրուցում էր ինձ հետ:

- 50 տարին մեծ ժամանակ չէ: Դու միշտ հիշիր, որ երիտասարդ ես, մարդը ծերանում է այն ժամանակ, երբ էլ ոչինչ չունի անելու:

Հոբելյանական հանդեսի գիշերը ինձ մոտ՝ տանը, հյուրեր կային: Մտածեցինք հրավիրել նաև Իսահակյանին: «Բայց կգա՞ արդյոք: Ծանր է նրա համար, մանավանդ հիվանդությունից հետո»: Չկանչեցինք: Երկու օր հետո նրա հարս Բելան ասաց, որ Վարպետը նեղացել է ինձանից: Դրանից հետո խուսափում էի երևալ աչքին: Մի օր կինը զանգահարում է ինձ:

- Լավ, լավ, անցել է բարկությունը: Ժամը 9-ին մեզ մոտ հյուրեր են լինելու, կգաս:
Ի զարմանս ինձ՝ հյուրերը բարձր հոգևորականներ էին՝ արտասահմանից: Ինչու՞ էին ինձ հրավիրել, այդպես էլ չկարողացա հասկանալ:

- Այս բոլորը խորթ է ինձ: Արվեստի ուղիները նոր կյանքի որոնումներ են, չէ՞, Վարպետ:

- Այո, ճիշտ է, բայց վնաս չէ ամեն ինչ իմանալ: Եթե հինը չգիտես, նորը դժվար է գտնել: Եթե արվեստը չի վերափոխելու կյանքը, պետք չէ այդ արվեստը... Մարդուն վերափոխելը, վերադաստիարակելը դժվար, շատ դժվար խնդիր է ու երկար ժամանակ է պահանջում:

Ամբողջ երեկոն նստած էր բազկաթոռին, ոչնչի չէր մասնակցում, ոչ մի խոսքով: Հյուրերը ցրվեցին: Դարձավ ինձ այնպե՜ս ծերացած, այնպե՜ս հոգնած:

- Ուզում ես գնալ, հա՞, գնա, միայն գնալուց առաջ երգիր էն, որ դու սիրում ես. «Քույրիկ, ասա, ո՞րն է ճամփեն Բինգյոլի»:

ԴԱՎԻԹ ՄԱԼՅԱՆ

(«Դեմքեր, հանդիպումներ» գրքից)

Աղբյուր՝ «Ֆիմինե» ֆեյսբուքյան էջ